Hatalı plaka ücretsiz değiştirilecek

Yeni düzenlemeye göre, plaka basmaya yetkili kuruluş tarafından yönetmelikte belirtilen ölçü veya niteliklere aykırı plaka basıldığının trafik kolluğu tarafından tespit edilmesi halinde, araç sahibinden:

• plaka basım talep belgesi istenmeyecek
• herhangi bir ücret alınmayacak

Bu durumda plaka, yetkili kuruluş tarafından ücretsiz olarak yeniden basılacak.

Bu uygulama özellikle son dönemde denetimlerde tespit edilen standart dışı plaka sorunlarını doğrudan ilgilendiriyor.

Plaka basım sürecine fotoğraf kayıt şartı geliyor

Yönetmelikte yapılan bir diğer değişiklikle plaka basım ve dağıtım süreçlerine fotoğraf kayıt zorunluluğu eklendi.

Buna göre:

• plaka basımı sonrası kayıt altına alınan görüntüler sistemde tutulacak
• plaka üretim süreci daha izlenebilir hale gelecek
• sahte veya standart dışı plaka riskinin azaltılması hedeflenecek

Bu adım denetim süreçlerini güçlendiren bir uygulama olarak değerlendiriliyor.

Yeni plaka kalıpları 2027’ye kadar dağıtılacak

Geçici maddeyle birlikte plaka basımında kullanılacak yeni kalıpların dağıtım süreci de takvime bağlandı.

Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu:

• yeni plaka kalıplarını
• yetkili odalara
  1 Ocak 2027’ye kadar dağıtacak

Bu tarihe kadar basılmış ve:

• mühürlü
• güvenlik işaretleri bulunan
• mevcut standartlara uygun

plakalar geçerli sayılmaya devam edecek.

İşletmeler için uygulamada ne değişiyor?

Yeni düzenleme özellikle taşımacı esnaf ve filo işletmeleri açısından şu sonuçları doğuruyor:

• Standart dışı plaka tespit edilirse ücret ödenmeyecek
• Yeniden plaka basımı için evrak süreci gerekmeyecek
• Eski tip ama güvenlik unsuru taşıyan plakalar 2027’ye kadar geçerli olacak
• Plaka üretimi artık fotoğraf kayıt sistemiyle izlenecek

Düzenlemenin temel amacı, plaka standardizasyonunu güçlendirmek ve araç sahiplerinden kaynaklanmayan hataların mali yükünü ortadan kaldırmak olarak öne çıkıyor.

Sigortalı da eksper atayabilecek

Yeni düzenlemeye göre sigorta eksperi yalnızca sigorta şirketi tarafından değil; sigortalı, sigorta ettiren veya menfaat sahibi kişiler tarafından da dosyanın her aşamasında atanabilecek. Ayrıca sigorta şirketleri poliçelerde bu hakkı açık şekilde belirtmek zorunda olacak.

Bu değişiklik, hasar tespitinde tarafsızlık tartışmalarının azaltılması açısından önemli görülüyor.

Trafik sigortasında eksper zorunluluğu genişledi

Trafik sigortasında hasar tutarı, asgari maddi teminat limitinin yüzde 10’unu aşarsa eksper atanması zorunlu hale geldi. Kurum bu oranı sıfıra kadar düşürme veya iki katına kadar artırma yetkisine sahip olacak.

Eksper tarafından hazırlanan raporda araç değer kaybı hesaplaması da aynı rapor içinde yapılacak.

Ağır hasarlı araçlarda eksper zorunlu olacak

Kasko sigortasında ise ağır hasar veya tam hasar kararı gerektiren durumlarda eksper ataması zorunlu hale getirildi. Bu tür dosyalarda atamalar EKSİST sistemi üzerinden sıralı şekilde yapılacak.

Eksper raporuna 3 gün içinde itiraz edilebilecek

Eksper raporuna sigortalı, sigorta şirketi veya ilgili taraflar 3 iş günü içinde itiraz edebilecek. İtiraz sonrası yeni eksper atanabilecek, gerekirse en az 10 yıl deneyimli bir hakem eksper görevlendirilecek. Hakem eksper raporu ise nihai karar niteliği taşıyacak.

Ekspertiz ücretini kim ödeyecek?

Yeni düzenlemeye göre:

• İlk eksper raporunun ücreti sigorta şirketi tarafından karşılanacak
• İtiraz sonrası raporlarda ücret, sonuca göre taraflara yansıtılabilecek
• Ekspertiz ücretleri taban tarifeden düşük olamayacak

Ayrıca ulaşım ve konaklama gibi ekspertiz giderleri de ücretlere eklenecek.

Eksper raporları elektronik ortamda hazırlanacak

Eksper raporları artık Merkez sistemi üzerinden elektronik imza ile hazırlanacak ve saklanacak. Taraflar gerekli kimlik doğrulaması sonrası raporlara erişebilecek.

Yeni yönetmelikle birlikte eksper atama süreçlerinde dijitalleşme ve şeffaflık artırılırken, sigortalıların hasar süreçlerine doğrudan katılımı da güçlendirilmiş oldu.

Ticari yolcu taşımacılarını doğrudan etkileyen düzenlemeler

Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği, doğrudan sadece yolcu taşımacılığı yapan otobüs/minibüs işletmelerine özel ayrı bir düzenleme getirmiyor; ancak trafik sigortası, kasko, ağır hasar, değer kaybı ve eksper itiraz süreçleri açısından ticari yolcu taşımacılarını fiilen yakından ilgilendiren önemli uygulama değişiklikleri içeriyor. Özellikle filo işletmeleri için kritik başlıklar şöyle:

1) Yüksek hasarlı dosyalarda eksper zorunluluğu arttı

Trafik sigortasında hasar tutarı asgari maddi teminatın %10’unu aşarsa eksper atanması zorunlu hale geldi. Bu durum özellikle:

• şehirlerarası otobüsler
• turizm taşımacıları
• servis taşımacıları
• filo araçları

için daha sık eksper devreye girmesi anlamına geliyor.

Sonuç: Hasar süreçleri daha teknik ve rapor odaklı ilerleyecek.

2) Ağır hasarlı otobüslerde eksper zorunlu

Kasko poliçesinde:

• ağır hasar
• tam hasar (pert)

kararı gereken dosyalarda eksper ataması artık zorunlu.

Bu, yüksek bedelli ticari araçlarda sigorta şirketinin tek taraflı karar alanını sınırlandıran önemli bir değişikliktir.

3) Değer kaybı hesaplaması eksper raporuna girdi

Yeni düzenlemeye göre trafik sigortasında eksper atanmışsa:

araç değer kaybı aynı rapor içinde hesaplanacak

Bu özellikle:

• yeni model otobüsler
• turizm araçları
• servis minibüsleri

için finansal açıdan kritik bir kazanım.

4) İşletmeler artık eksper talep edebilecek

Eskiden uygulamada çoğunlukla sigorta şirketi eksper atıyordu. Yeni yönetmelikle:

sigortalı işletme dosyanın her aşamasında eksper talep edebilecek

Bu, filo sahipleri açısından önemli bir hak.

5) Eksper raporuna 3 gün içinde itiraz hakkı var

İşletmeler artık:

• eksper raporuna
• hasar tutarına
• değer kaybı hesabına

3 iş günü içinde itiraz edebilecek.

Gerekirse ikinci eksper ve ardından hakem eksper atanabilecek.

Hakem eksper raporu nihai sayılıyor.

6) Eksper raporları elektronik sisteme geçti

Yeni sistemle:

• raporlar merkezi sistemde hazırlanacak
• elektronik imza kullanılacak
• taraflar erişebilecek

Bu özellikle çok araçlı işletmelerde süreç takibini kolaylaştıracak.

Hemen yürürlükte (27 Şubat 2026 itibarıyla):

• Radar hız cezalarında yüzde tolerans uygulaması kaldırıldı (km/s esaslı ceza sistemi başladı).
• Takograf manipülasyonu ve müdahaleye yönelik cezalar ciddi şekilde artırıldı.
• Plaka okunmasını engelleyen uygulamalara (kapama, değiştirme vb.) ağır yaptırımlar getirildi.
• Denetimlerde elektronik kontrol verilerinin delil olarak kullanımı genişletildi.

31 Aralık 2026’ya kadar geçiş süresi:

• 2021 ve sonrası model araçlar için takograf zorunluluğu (yeni kapsama giren araçlar).

31 Aralık 2027’ye kadar geçiş süresi:

• 2016–2020 model araçlar için takograf zorunluluğu.

31 Aralık 2028’e kadar geçiş süresi:

• 2016 öncesi model araçlar için takograf zorunluluğu.

İşletmeciler açısından yürürlük takvimi

Hemen yürürlükte (27 Şubat 2026 itibarıyla):

• Takograf verilerinin saklanması ve ibrazına ilişkin sorumluluklar artırıldı.
• Takograf ihlallerinde işletmeciye uygulanan cezalar yükseltildi.
• Araç üzerinde teknik manipülasyon tespiti halinde işletmeye doğrudan yaptırım uygulanabilecek.
• Plaka usulsüzlüğü ve hız sınırlayıcı ihlallerinde işletme sorumluluğu genişletildi.

Kademeli geçiş süreci (2026–2028):

• Takograf zorunluluğu kapsamına yeni giren araçların işletmeler tarafından sisteme uyumlandırılması.
• Veri kayıt, saklama ve denetime hazır bulundurma yükümlülüğü.

Özet tablo (tek bakışta)

Türkiye Seyahat Acentaları Birliği’nin (TÜRSAB) açtığı davada verilen karar, özellikle A1, A2, B2 ve D2 yetki belgeli taşımacılar için önemli sonuç doğurdu.

Bildirim süresi yeniden 1 saate döndü

1 Ekim 2025 tarihli yönetmelik değişikliğiyle, havalimanından başlayan arızi, grup ve mekik seferlerinde U-ETDS’ye veri giriş süresi 1 saatten 2 saate çıkarılmıştı.

Danıştay, bu düzenlemenin sektörün çalışma yapısına uygun olmadığı ve ölçülülük ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle yürütmesini durdurdu. Böylece havalimanı çıkışlı taşımalarda bildirim süresi tekrar seyahat başlangıcından en geç 1 saat önce olarak uygulanacak.

“Taşımacılık faaliyetini zorlaştırıyor” değerlendirmesi

Mahkeme kararında, transfer taşımalarında taleplerin çoğu zaman kısa sürede oluştuğu ve 2 saatlik bildirim zorunluluğunun uygulamada sorun yarattığına dikkat çekildi. Ayrıca bu yükümlülüğün ihlali halinde uyarma yaptırımı uygulanmasının da işletmeler açısından ağır sonuçlar doğurabileceği vurgulandı.

Kararda, Bakanlığın denetim yetkisi bulunmasına rağmen daha ağır bildirim yükümlülüğü getirilmesinin taşımacılığın seri ve elverişli şekilde yürütülmesi ilkesine aykırı olduğu ifade edildi.

Karar geçici değil, uygulamayı doğrudan etkiliyor

Danıştay 8. Dairesi, söz konusu düzenlemenin uygulanması halinde sektörde telafisi güç zararlar doğabileceği gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına hükmetti. Karara karşı 7 gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na itiraz yolu açık bırakıldı.

Bu düzenleme, 29 Kasım 2024 tarihinde yapılan değişiklikle Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne eklenen hükümler ile getirildi. Amaç oldukça açık: yolcu güvenliğini artırmak, araç içinde yaşanabilecek olayların kayıt altına alınmasını sağlamak ve gerektiğinde kolluk kuvvetlerinin hızlı şekilde müdahale edebilmesini mümkün kılmak.

Ancak sahadan gelen bilgiler sektörün yeni bir riskle karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Bazı firmalar, mevzuatın teknik gerekliliklerini tam olarak incelemeden veya yalnızca fiyat odaklı karar vererek uygun olmayan kamera ve kayıt sistemlerini araçlarına monte ettirmeye başlamış durumda. Bu durum ilerleyen süreçte ciddi mağduriyetlere yol açabilir.

Aslında konunun en kritik noktası hangi cihazın alındığı kadar, bu cihazların kim tarafından monte edildiğidir.

Kritik Konu: AİTM Kapsamında Akredite Firma, Akredite Cihaz ve Akredite Montaj Şart

Araçlara sonradan eklenen kamera sistemi, kayıt cihazı ve panik butonu gibi ekipmanlar Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik (AİTM) kapsamında değerlendirilmektedir.

Bu nedenle bu sistemlerin montajı rastgele bir elektrikçi veya servis tarafından yapılamaz. Yetkilendirilmiş firmaların güncel listesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

https://www.tse.org.tr/duyuru/okul-servisleri-kayit-sistemleri-2025/

Kamera, kayıt cihazı ve panik butonunun;

• TSE
• TÜBİTAK
• 112 Acil Çağrı Merkezi entegrasyon gereklilikleri

Kapsamında teknik değerlendirmeden geçmiş olması gerekir.

Ayrıca bu sistemlerin araçlara montajı yalnızca “Montaja Uygun Firma” onayı bulunan kuruluşlar tarafından yapılabilir.

Dolayısıyla taşıt sahiplerinin ve filo yöneticilerinin ilk sorması gereken soru şudur:

Kamera, kayıt cihazı ve panik butonu aldığımız firma TSE, TÜBİTAK ve 112 tarafından akredite edilmiş mi ve bu cihazların araçlara montajını yapacak firma AİTM kapsamında yetkili mi?

Bu sorunun cevabı hayır ise, satın alınan sistemler mevzuatın gerekliliklerini karşılamıyor demektir. Böyle bir durumda yapılan yatırım kısa süre içinde yeniden yapılmak zorunda kalabilir.

Aksi halde yapılan montajlar AİTM mevzuatına uygun sayılmayacak ve araçlar hem muayenede hem de teknik denetimlerde sorun yaşayacaktır.

Bununla birlikte gerekli onayları almamış cihazların taşıtlara montaj yapılması durumunda, taşıtlarda arızalara sebep olabilecek, taşıtların garanti ve sigorta süreçlerini olumsuz etkileyecektir.

Zorunluluk Hangi Araçları Kapsıyor?

Yeni düzenleme özellikle ticari yolcu taşımacılığı yapan M1, M2 ve M3 sınıfı araçları, taksileri, şehirler arası otobüsleri ve minibüsleri kapsıyor.

Bu araçlarda bulunması gereken temel sistemler şunlardır:

• Araç içini ve ön yolu görebilen kamera sistemi
• Görüntüleri depolayan kayıt cihazı
• Acil durumda güvenlik birimlerine bildirim yapılmasını sağlayan acil durum butonu
• Araç konumunun izlenmesini sağlayan araç takip sistemi

Ayrıca kamera kayıtlarının en az 30 gün süreyle saklanması ve gerektiğinde yetkili kurumlara sunulabilmesi gerekiyor.

Uygulama Kademeli Olarak Devreye Alınacak

Sektörün adaptasyon süreci göz önünde bulundurularak uygulama kademeli olarak devreye alınacak.

• 2023–2025 model araçlar: 1 Ocak 2026
• 2018–2022 model araçlar: 1 Ocak 2027
• 2017 ve öncesi araçlar: 1 Ocak 2028

Bu tarihlerden sonra yapılacak araç muayenelerinde sistemlerin varlığı ve çalışması kontrol edilecek.

Asıl Risk: Resmi Olarak onaylanmamış Yanlış Ürün ve Yanlış Montaj

Sektörde bazı firmaların yalnızca “kamerası olsun” yaklaşımıyla hareket ettiği görülüyor. Oysa mevzuat sadece bir kamera takılmasını değil, belirli teknik standartları karşılayan bir sistem kurulmasını zorunlu kılıyor.

Sahada sık karşılaşılan hatalar arasında şunlar bulunuyor:

• 30 gün kayıt kapasitesi olmayan cihazlar
• Araç içinin tamamını kapsayamayan kamera yerleşimleri
• Güvenilir veri saklama altyapısı bulunmayan sistemler
• Acil durum butonu ile entegre olmayan çözümler
• Yetkisiz kişiler tarafından yapılan montajlar

Bu tür ürünler kısa vadede daha ucuz görünse de araç muayenelerinde veya denetimlerde sorun yaratabilir. Daha önemlisi, sistemlerin sonradan tamamen değiştirilmesi gerekebilir. Bu da filolar için ciddi maliyet anlamına gelir.

Taşıt Sahipleri ve Filo Yöneticileri Nelere Dikkat Etmeli?

Otobüs işletmelerinin yatırım yapmadan önce şu sorulara net cevap alması gerekir:

• Kamera, kayıt cihazı ve panik butonu TSE, TÜBİTAK ve 112 tarafından onaylı mı?
• Montajı yapacak firma AİTM kapsamında yetkilendirilmiş mi?
• Sistem 30 gün kesintisiz kayıt yapabiliyor mu?
• Kamera yerleşimi araç içini ve ön yolu kapsıyor mu?
• Acil durum butonu 112 sistemiyle entegre mi?
• Kayıtlar gerektiğinde devletin yetkili kurumlarına sunulabilir formatta mı?
• Sistem altyapısı araç muayenesinde yapılacak yasal sorgulamaları karşılayabilecek nitelikte mi?

Bu soruların cevabı netleşmeden yapılacak yatırımlar, ileride ikinci bir yatırım zorunluluğu doğuracaktır.

Bugün ucuz görünen yanlış bir sistem seçimi yarın hem maliyet hem de operasyon açısından ciddi bir problem haline gelecektir.

Yeni dönemde rekabet teknolojiyle olacak

Karayolu yolcu taşımacılığı sektörü uzun yıllardır güvenlik yatırımlarını ağırlıklı olarak araç kalitesi ve sürücü deneyimi üzerinden yürütüyordu. Ancak yeni dönemde taşıt üzeri güvenlik teknolojileri de bu denklemde önemli bir yer tutacak.

Yapay zeka destekli kamera sistemleri, sürücü davranış analizleri, araç içi güvenlik çözümleri ve veri yönetimi artık sadece bir mevzuat gerekliliği değil; aynı zamanda kurumsal risk yönetiminin parçası haline geliyor.

Bu nedenle filoların kamera zorunluluğunu yalnızca bir “mevzuat yükümlülüğü” olarak değil, güvenli operasyon ve veri temelli yönetim altyapısının başlangıcı olarak görmesi çok daha doğru olacaktır.

Okul Servis Araçları İçin Özel Durum

AİTM Yönetmeliği kapsamında tek istisna okul servis araçlarına takılacak kamera ve kayıt sistemleri ile ilgilidir.

29 Kasım 2024 tarihinde Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde yapılan değişikliklerle ticari yolcu ve toplu taşıma araçları ile taksi ve taksi dolmuşlarda panik butonu, kamera sistemi ve görüntü kayıt cihazı zorunluluğu getirilmiştir.

Bu kapsamda 18 Şubat 2025 tarihli ve 32817 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan düzenleme ile AİTM Yönetmeliği güncellenmiş, daha önce kullanılan Ek XVI kaldırılmış ve ilgili hükümler “Ek VI Montaj” başlığı altında yeniden düzenlenmiştir.

Okul servis araçlarına yönelik uygulama

T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın talimatları doğrultusunda, okul taşıtı tadilat işlemlerinin aksamadan sürdürülebilmesi amacıyla yalnızca 112 Acil Çağrı Merkezi ile entegre çalışabildiği testlerle doğrulanmış cihazlara montaj izni verilmektedir.

Bu çerçevede Geçici Montaja Uygun Cihaz Raporu almış olan firmaların cihazlarının okul taşıtlarına montajı yapılabilmektedir.

Yetkilendirilmiş firmaların güncel listesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

https://www.tse.org.tr/duyuru/okul-servisleri-kayit-sistemleri-2025/

Yeni düzenleme ile hız ihlallerinde yıllardır uygulanan “yüzdelik radar toleransı” kaldırılarak sabit kilometre toleransı getirildi. Buna göre şehir içi yollarda 5 km/s, şehirlerarası yollarda ise 10 km/s tolerans uygulanacak.

Otomobiller için hız limitleri

Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne göre otomobiller için temel hız limitleri şöyle uygulanıyor:

Şehir içi → 50 km/s
Çift yönlü karayolu → 90 km/s
Bölünmüş yol → 110 km/s
Otoyol → 130 km/s
Yap-İşlet-Devret otoyolu → 140 km/s

Otobüslerde hız limitleri daha düşük

Yolcu taşımacılığında kullanılan otobüslerde hız limitleri otomobillere göre daha düşük belirlenmiş durumda.

Şehir içi → 50 km/s
Şehirlerarası çift yönlü yol → 80 km/s
Bölünmüş yol → 90 km/s
Otoyol → 100 km/s

Bu nedenle özellikle otoyollarda otomobil ve otobüs hız limitleri arasında 30 km/s’ye varan fark bulunuyor.

Kamyon ve çekiciler için hız limitleri

Ağır yük taşıyan kamyon ve çekicilerde hız limitleri daha da düşük uygulanıyor:

Şehir içi → 50 km/s
Çift yönlü yol → 80 km/s
Bölünmüş yol → 85 km/s
Otoyol → 90 km/s

Yeni sistem tüm araçları kapsıyor

Yeni hız cezası sistemi yalnızca otomobilleri değil, otobüs, kamyon ve çekicileri de kapsıyor. Değişen temel unsur ise tolerans sisteminin farklılaşması oldu.

Yeni uygulamaya göre:

• Şehir içi yollar → 5 km/s tolerans
• Şehirlerarası yollar → 10 km/s tolerans

Bu nedenle hız ihlalleri artık her araç türünün kendi hız limitine göre hesaplanacak.

Otobüs kaptanları için kritik eşik

Otobüslerde otoyol hız limiti 100 km/s olarak uygulanıyor. Yeni sistemde şehirlerarası yollarda 10 km/s tolerans bulunduğu için radar cezası 111 km/s hızdan itibaren başlıyor.

Uzmanlar, özellikle otobüs kaptanlarının otomobil hız limitleriyle karıştırmaması gerektiğini belirterek, yeni sistemde hız ihlallerinin daha kolay tespit edilebileceğine dikkat çekiyor.

Ancak Kanuna eklenen Geçici Madde 27 ile, daha önce takograf zorunluluğu bulunmayan bazı araçlar için kademeli geçiş süreci getirildi.

Model Yılına Göre Takograf Zorunluluğu

Takograf taktırma ve kullanma zorunluluğu, belirtilen tarihlerden sonraki ilk araç muayenesine kadar aranmayacak:

• 2021 ve sonrası model: 31 Aralık 2026
• 2016–2020 model: 31 Aralık 2027
• 2011–2015 model: 31 Aralık 2028
• 1996–2010 model: 31 Aralık 2029
• 1985–1995 model: 31 Aralık 2030

Belediye Sınırları ve Yeni Tesciller

Belediye ve mücavir alan sınırları içinde yolcu taşımacılığı yapan ticari araçlar ile yük ve yolcu taşımacılığında kullanılan resmî araçlar için; ayrıca ilk defa tescil edilecek araçlarda takograf zorunluluğu, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 yıl süreyle aranmayacak.

Tekerrür Hesabı

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki işlemler, yeni düzenlemede tekerrür hesabında dikkate alınmayacak.

Yeni düzenleme özellikle tekrar eden ihlallerde kademeli ceza sistemini güçlendirirken, bazı ağır ihlallerde ehliyet iptaline kadar uzanan yaptırımlar öngörüyor. İşte trafikte yeni dönemi başlatan en kritik 10 madde…

EN KRİTİK 10 MADDE

1️⃣ Plaka ile oynayana ağır ceza: Okunmaz/sahte plaka 140.000 TL’den başlıyor, trafikten men ve ehliyete el koyma var.

2️⃣ Plakasız araç: 46.000 TL + 30 gün ehliyete el koyma + 30 gün trafikten men.

3️⃣ “Dur” ihtarına uymayıp kaçan: 200.000 TL + 60 gün ehliyete el koyma + 60 gün trafikten men.

4️⃣ Kırmızı ışıkta kademeli sistem: 1 yıl içinde tekrarlandıkça ceza 80.000 TL’ye kadar çıkıyor, ehliyet iptaline kadar gidiyor.

5️⃣ Cep telefonu: Tekerrürde 20.000 TL + ehliyete el koyma.

6️⃣ Uyuşturucu kullanan sürücü: 150.000 TL + ehliyet iptali. Ölçümden kaçınma da aynı ceza.

7️⃣ Takograf ve hız sınırlayıcıya müdahale: 185.000 TL (tekrarda 370.000 TL) + ehliyete el koyma.

8️⃣ Radar tespit cihazı yasak: İmal/ithal 370.000 TL, araçta bulundurma 185.000 TL.

9️⃣ Kış lastiği ve zincir: Uymayana 6.000 TL, zincir kullanmayıp trafiği engelleyene 24.000 TL.

🔟 Trafik ihlalini sosyal medyada övme/yayma: 25.000 TL ceza.

“Önce neden bu ihlaller yapılıyor, onu sormalıyız”

Taşımacılık sektörünün uzun mesafe ve ağır çalışma koşulları altında ezildiğini vurgulayan Kelek, “Çözüm üretmek yerine ceza üreten bir anlayış hâkim. Oysa önce şunu sormalıyız: Sürücü bu ihlali neden yapmak zorunda kalıyor?” ifadelerini kullandı.

“1500-1800 kilometrelik seferler kazayı davet ediyor”

Uzun mesafeli yolcu taşımacılığının kazaların temel nedenlerinden biri olduğunu belirten Kelek, Van–İstanbul gibi 1500 ila 1800 kilometrelik seferlerin insan doğasına ve trafik güvenliğine aykırı olduğunu söyledi. Kelek, “Yolcu taşımacılığında 900 kilometre üst sınır olmalıdır. Altını özellikle çiziyorum. Van’dan çıkan bir araç Sivas’ta durmalıdır. Araç orada yatmalı, şoför dinlenmelidir” dedi.

“Dinlenmeyen şoför, bakımı yapılmayan araç kaza demektir”

Bazı büyük firmaların araçları yeterli dinlenme süresi tanımadan tekrar sefere çıkardığını belirten Kelek, “10–12 saat yolda olan bir araç, 2–3 saat sonra yeniden sefere gönderiliyor. Bu sürede ne araç bakımı yapılabilir ne de şoför yeterince dinlenebilir. Bunun sonucu kaçınılmaz olarak kazadır” ifadelerini kullandı.

“Bu sistem bir tuşla düzenlenebilir”

Mevcut dijital takip altyapısının çözüm için yeterli olduğunu vurgulayan Kelek, “Ulaştırma Bakanlığı isterse bu sistemi bir tuşla düzenleyebilir. 900 kilometreyi aşan seferlere izin verilmez, araçlar zorunlu duraklarda otomatik olarak durdurulur” dedi.

“Biz sahadayız, çözüm için destek vermeye hazırız”

Sektör temsilcileri olarak çözümün parçası olmak istediklerini ifade eden Kelek, “12 yıldır bu işin içindeyim. Biz sahadayız, sorunları biliyoruz. Gerekirse Ulaştırma Bakanlığı’na danışmanlık da veririz. Yeter ki kazalar olduktan sonra değil, olmadan önce önlem alalım” çağrısında bulundu. Kelek, artan trafik kazalarının kader olmadığını belirterek, “Gerçekçi mesafe sınırları, zorunlu dinlenme ve doğru planlama sağlanmadan bu tablo değişmez. Bedelini de yine vatandaş canıyla öder” dedi.

Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu (TŞOF), Karayolları Trafik Kanunu’nda yapılan değişiklik sonrası federasyona bağlı odalara 2026/10 sayılı genelgeyi göndererek yolcu taşımacılığı esnafını bilgilendirdi. 27 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenleme, özellikle belediye sınırları içinde faaliyet gösteren yolcu taşımacılarını yakından ilgilendiriyor.

Ruhsatsız (Korsan) Taşımaya 100 Bin TL Ceza

Genelgeye göre;

• Çalışma izni/ruhsatı olmadan (korsan) yolcu taşıyanlara 100.000 TL idari para cezası uygulanacak.
• Ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında taşıma yapanlara 46.000 TL,
• Belirlenen çalışma bölgesi/güzergâh dışında taşıma yapanlara 20.000 TL idari para cezası verilecek.

Bu cezalar 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında belediye sınırları içindeki taşımaları kapsıyor.

Ehliyete 30 Gün El Koyma

Ruhsatsız (korsan) taşımacılık yapan sürücülerin sürücü belgeleri 30 gün süreyle geri alınacak.

Ayrıca son ihlalin gerçekleştiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde idari para cezaları iki kat uygulanacak.

Sürücü belgelerine el koyma işlemleri trafik ve jandarma birimlerince yapılacak. Ehliyetin iadesi için ise kesilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması şartı aranacak.

Düzenleme Yürürlüğe Girdi

Kanun değişikliği 27.02.2026 tarihinde yürürlüğe girdi. TŞOF, odalardan ekli kanun değişikliğini inceleyerek esnafın bilgilendirilmesini istedi.

Sektörel Değerlendirme

Yeni düzenleme, özellikle korsan taşımacılıkla mücadele kapsamında belediye sınırları içindeki yolcu taşımacılığı faaliyetlerini daha sıkı denetime tabi tutuyor. Para cezalarının ciddi oranda artırılması ve ehliyete el koyma uygulaması, hem bireysel sürücüler hem de işletmeler açısından önemli bir yaptırım anlamına geliyor.

Yolcu taşımacılığı sektöründe faaliyet gösteren esnafın, çalışma izinleri, ruhsat kapsamı ve güzergâh yetkileri konusunda mevzuata tam uyum sağlaması artık daha da kritik hale gelmiş durumda.

1️⃣ Yaya yolu ve bisiklet yolu ihlali

• Yaya yolunda araç kullanmak yasak.
• Bisiklet yolu/şeridinde bisiklet ve elektrikli skuter dışındaki araçların sürülmesi yasak.
  👉 İhlal eden sürücülere 5.000 TL idari para cezası uygulanıyor.

2️⃣ Trafiği keyfi şekilde engelleme

Konvoy yaparak veya keyfi şekilde yolu kapatarak diğer araçların/yayaların geçişini engellemek:
👉 90.000 TL ceza + ehliyete el koyma + trafikten men
(Otoyol, köprü, tünelde iki kat uygulanıyor.)

3️⃣ Ters yönde araç kullanma

Bölünmüş yollarda ve otoyollarda ters istikamette sürüş ağır yaptırıma bağlandı.
👉 Yüksek para cezası + ehliyete el koyma

🚌 Yolcuları İlgilendiren Düzenlemeler

4️⃣ Emniyet kemeri zorunluluğu

• Sürücü ve yolcu kemer takmak zorunda.
  👉 İhlal halinde 2.500 TL ceza
• 1 yıl içinde 4 ve üzeri ihlalde ehliyete el koyma

5️⃣ Çocuk bağlama sistemi

15 yaş altındaki çocukların uygun koruyucu sistemle taşınması zorunlu.
👉 Aksi durumda sürücüye 5.000 TL ceza

6️⃣ Motosiklet yolcu sayısı

Sepetsiz motosiklet ve motorlu bisikletlerde tescilde belirtilen kişi sayısından fazla yolcu taşınamaz.

7️⃣ Toplu taşımada zincir zorunluluğu

Karlı/buzlu yolda kamyon, çekici ve otobüslerde zincir bulundurma ve kullanma zorunluluğu var.
👉 Zincir kullanmayıp trafiği engelleyene 24.000 TL ceza

🔴 Ayrıca çok önemli:

Kırmızı ışık ihlali ve hız aşımı düzenlemeleri dolaylı olarak yaya güvenliğini artırmayı hedefliyor. Tekerrürde ehliyet iptaline kadar giden yaptırımlar var.

1) Plakada “okunmazlık” ve sahte plaka: Çok yüksek para cezası + trafikten men

Yeni düzenleme, plaka ile oynayıp farklı okunmasına/okunamamasına bilerek neden olanlara ağır yaptırım getiriyor.

• Nitelik/ölçüye aykırı plaka: 4.000 TL, uygun hale gelene kadar trafikten men
• Plakayı bilerek okunmaz yapan: 140.000 TL + 30 gün trafikten men
• 1 yıl içinde tekrar edenlerde: 280.000 TL + 60 gün trafikten men
• Plakasız araç: 46.000 TL, ehliyete 30 gün el koyma + 30 gün trafikten men
• Başka araca ait/sahte/tescilsiz plaka: 140.000 TL, ehliyete 30 gün el koyma + 30 gün trafikten men (tekrarda daha ağır) + ayrıca TCK 204 süreci

Önemli not: Men süresi bitse bile plaka uygun hale gelmeden araç teslim edilmiyor. Ayrıca araç sahibi/işleten, sürücü kim olursa olsun uygunluk için denetim sorumluluğu taşıyor.

2) Takograf, taksimetre ve hız sınırlayıcıya müdahale: “Cihaza müdahale”ye rekor ceza

Takograf, taksimetre ve hız sınırlayıcı için standart dışı cihaz kullanımı ve özellikle müdahale/yanlış veri üretilmesi açık biçimde yasaklandı.

• Takograf/hız sınırlayıcı zorunluluğuna uymama: 75.000 TL
• Taksi taksimetresi: 46.000 TL
• Cihaza müdahale ile yanlış veri: 185.000 TL (tekrarda 370.000 TL) + ehliyete el koyma
• Takograf sürücü kartı ihlalleri (kart takmama/başkasının kartı vb.): 75.000 TL (tekrarda artıyor)

Ayrıca denetimler, takograf kayıtlarının veri tabanı üzerinden kontrol edilmesini de kapsayacak şekilde genişletiliyor.

3) Hız sınırı ve “radar uyarı cihazı” yasağı

Hız ihlallerinde ceza kademeleri yeniden düzenlenirken, radar yeri tespit eden/ikaz eden cihazların imal–ithal–bulundurma yasağı getirildi.

• Bu cihazları imal/ithal edene: 370.000 TL
• Araçta bulundurana (işleten): 185.000 TL + el koyma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi süreci

4) Kırmızı ışık ihlaline kademeli ceza + ehliyet yaptırımı

Kırmızı ışıkta geçme ihlali, 1 yıl içinde tekrarlandıkça artan para cezasına bağlandı:

• 2’nci ihlal: 10.000 TL
• 3’üncü: 15.000 TL
• 4’üncü: 20.000 TL
• 5’inci: 30.000 TL
• 6’ncı: 80.000 TL
  Kaza ile sonuçlanan ihlallerde ehliyet geri alma hükümleri de devreye giriyor; tekrar edenlerde süreler uzuyor, belirli eşiklerde ehliyet iptali öngörülüyor.

5) “Dur” ikazına uymayıp kaçana 200 bin TL

Sabit veya seyir halinde yapılan denetimlerde dur ihtarına uymayıp kaçanlara:

• 200.000 TL + ehliyete 60 gün el koyma + araç 60 gün trafikten men

6) Cep telefonu, görüntü ekranı ve dikkat dağıtan cihazlar

• Seyir halinde cep telefonu/benzeri cihaz: 5.000 TL
• 1 yıl içinde 2’nci: 10.000 TL
• 1 yıl içinde 3 ve üzeri: 20.000 TL + her seferinde 30 gün ehliyete el koyma
  Ayrıca sürücünün görüş alanında mevzuata aykırı görüntü cihazı bulundurma/kullanma: 21.000 TL + 30 gün trafikten men

7) Uyuşturucu–alkol ölçümünden kaçınma: Çok ağır yaptırım

• Uyuşturucu/uyarıcı madde tespiti: 150.000 TL + ehliyet iptali (+ TCK hükümleri)
• Ölçüm yaptırmama: 150.000 TL + ehliyete 5 yıl el koyma

8) Kış lastiği ve zincir: Yetki ve cezalar netleşti

Kış lastiği zorunluluğu Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından belirleniyor (yetki valiliklere devredilebiliyor).

• Kış lastiği yükümlülüğüne uymayana (işleten): 6.000 TL
• Karlı/buzlu yolda kamyon–çekici–otobüste zincir bulundurmama/kullanmama: 6.000 TL
• Zincir kullanmaması nedeniyle trafiği engelleyene: 24.000 TL

9) Özel izinli taşıma ve “karayolu kullanım bedeli”

Özel yük taşımaları ve trafiğe çıkışı özel izne bağlı araçlar için; dingil tonajı, dingil sayısı ve mesafe gibi kriterlerle karayolu kullanım bedeli tanımlanıyor. Trafik zabıtası desteği alınırsa günlük 16.000 TL hizmet bedeli hükmü yer alıyor.

10) “Trafik ihlalini övme/yayma”ya ceza

Trafik kural ihlalini özendiren görüntüleri basın/yayın/ sosyal medya vb. kanallarla alenen yaymak ve övmek yasaklandı.

• İhlal halinde: 25.000 TL idari para cezası

Ne zaman yürürlüğe giriyor?

Kanunun büyük bölümü yayımı tarihinde yürürlüğe giriyor. Elektrikli skuter ile ilgili düzenlemenin yer aldığı madde ise 1/1/2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Ayrıca takograf zorunluluğuna geçiş için bazı araç gruplarında kademeli takvim öngörülüyor (model yılına göre 2026–2030’a uzanan süreler).

--------------------------

Kim, neye dikkat etmeli?

Sürücüler

• Plaka ile oynama / okunmazlık / sahte plaka: Çok yüksek para cezası + trafikten men + bazı hallerde ehliyete el koyma
• Dur ihtarına uymama (kaçma): Ağır ceza + ehliyete el koyma + trafikten men
• Kırmızı ışık ve hız ihlali: Tekerrürde ceza hızla artıyor; bazı eşiklerde ehliyete el koyma/iptal
• Seyir halinde cep telefonu: Tekerrürde ceza katlanıyor; ehliyete el koyma geliyor
• Uyuşturucu/alkol ölçümünü reddetme: Çok ağır ceza + uzun süre ehliyetsiz kalma riski
• Kış şartları: Kamyon/çekici/otobüste zincir (bulundurma ve gerektiğinde kullanma) kritik

İşleten / Filo yöneticileri

• Araç sürücüsü kim olursa olsun, plakanın uygunluğu, tescil belgesi/plaka ve cihazların kurala uygun kullanımı için denetim sorumluluğu var
• Takograf/hız sınırlayıcı/taksimetre: Müdahale, standart dışı cihaz, kart ihlali gibi riskler; kayıtların veri tabanı üzerinden denetlenmesi öne çıkıyor
• Ceza sonrası ehliyet iadesi için çoğu maddede “tüm idari para cezaları tahsil edilmiş olmalı” şartı bulunuyor (operasyon planlaması önemli)

Servisler / Teknik birimler

• Takograf, taksimetre ve hız sınırlayıcıda müdahale/yanlış veri üretecek işlem ve cihazlar ciddi yaptırım konusu
• Cihaz ayarı/kalibrasyon ve kayıt saklama süreçlerinde yönetmeliklere uyum kritik (özellikle ticari taşıma yapan filolarda)

Özel yük/özel izinli taşıma yapanlar

• Özel izinli taşımalarda karayolu kullanım bedeli ve trafik desteğinde günlük hizmet bedeli düzenlemeleri maliyet kalemlerini artırabilir
• İzin belgesi şartlarına uyum ve rota/tonaj planlaması daha da önem kazanıyor

Terminal tanımları

Tanım, bir nesnenin veya kavramın ne olduğunu anlatan, varsa benzerleri ile karıştırılmamasını ve onlardan ayırt edilmesini sağlayan ifadelerdir. Ne yazık ki, buna uymayan tanımlarla karşılaşıyoruz.

Geçerliliklerini kaybetmiş olsalar da Karayolu Taşıma Kanunu ve Yönetmeliği çalışmalarında önemli bir kaynak oluşturan ve bugün bile değerlendirmeler yapabilmek açısından önemli gördüğüm Karayolu Taşıma Kanunu öncesindeki uluslararası ve şehirlerarası taşıma yönetmeliklerinde şu terminal tanımı yer almaktadır.

Terminal: Yolcu taşımacılığında, indirme-bindirme yapılan bekleme, haberleşme, şehir ulaşımı ile bilet satışı gibi hizmetlerin sağlandığı yer.

Bu tanım; ‘yer’ olması dışında pek ne olduğunu anlatmasa da ne işe yaradığını o günün şartlarına göre iyi biçimde ifade etmektedir.

Karayolu Taşıma Kanunu’nda terminal tanımı bulunmamaktadır. Aslında terminal denilince ne kast edildiği zaten doğru biçimde anlaşılmakta olup tanımın gerekmediği de düşünülebilir.

Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nde şu tanım bulunmaktadır.

Yolcu Terminali: Bu Yönetmelikle belirlenen özelliklere haiz ve şehirlerarası, yurtiçi ve uluslararası yolcu taşımacıları ve/veya acenteleri ile bunların yolcularına hizmet veren yapı veya tesis.

Bir yapı veya tesis olduğunu belirtmesinin dışında ne olduğu belirtilmiyor. Bunun yerine kimlere hizmet verdiğiyle tanım yapılmaya çalışılıyor. Daha da önemlisi Yönetmeliğin hemen başında daha özelliklerden söz bile edilmemişken, belirlenen özelliklere uymasından söz ediliyor. Peki uymayanlar ne olacak? Onlar da terminal değil mi? Bu özelliklere uyma hususu zaten Yönetmeliğin içinde düzenlenmeyecek mi?

Taşımacıların terminal yükümlülükleri

Karayolu Taşıma Kanunu öncesi yürürlükte olan yönetmeliklerde terminal tanımının yanısıra ayrıca bu taşımalarda A (Otomobille uluslararası), B1 ve D1 (Düzenli), B2 ve D2 (mekik), B3 ve D3 (Arızi) otobüsle yolcu taşıma belgelerini alma şartları arasında şu düzenleme yer almaktadır:

Seferlerin başladığı yerleşme birimlerinde en az bir tane yolcu terminaline veya terminaller birleştirilmiş ise bu terminallerden yeterli bir alanın kullanma haklarına sahip olmaları.

Karayolu Taşıma Kanunu’nda terminal tanımı bulunmamakla birlikte terminallere özel 32’inci madde yer alıyor. Terminallerin özellikleri ile ara durakların niteliklerinin Yönetmelik ile belirleneceği burada belirtiliyor. Yönetmelik başlıklı 34’üncü maddede terminal hizmetlerinde öngörülecek hususların yine Yönetmelikle düzenlenmesi istenmektedir. Bunların yanısıra esas olarak taşımacıların terminal yükümlülüğü şöyle belirtilmektedir:

Yolcu taşımacılarının, en az bir yolcu terminaline bağımsız veya birlikte sahip olmaları veya bu terminalin kullanma hakkına sahip olmaları zorunludur. Aynı terminalden nitelik ve niceleğine göre birden fazla taşımacı yararlanabilir.

Esas olarak eski Yönetmeliklerdeki yükümlülüğün tekrarlandığını görüyoruz. Terminalin tamamı anlaşılmasın diye birden fazla taşımacının yararlanabileceği hususu özel olarak belirtilmektedir.

Çok önemli nokta

Gerek Karayolu Taşıma Kanunu öncesi Yönetmeliklerde, gerekse Taşıma Kanunu’nda taşımacıların terminal yükümlülükleri hiçbir ayrım yapılmaksızın tüm taşımacılar için belirtilmiştir. Daha somut bir anlatımla tarifeli –düzenli veya tarifesiz-düzensiz-arızi-mekik-grup yolcu taşıma gibi bir ayrım yapılmaksızın tüm yolcu taşımacıları bu yükümlülüklere tabidir. Yani günlük dilde tarifesiz taşıma, turizm taşıması veya grup yolcu taşıması şeklinde ifade edilen taşımacılar da terminal yükümlülüklerine kapsamındadır.

Terminal yükümlülüklerin karşılanması

Taşıma Kanunu’nda, belirtilen terminal yükümlülüklerini taşımacılar iki türlü yerine getirebilirler:

1-Gerçek veya tüzel kişi olan bir taşımacı sadece kendi taşımalarında kullanmak üzere tek başına veya diğer gerçek kişi veya tüzel kişi olan taşımacılarla birlikte yeni bir tüzel kişi olarak sadece tüzel kişilik ortaklarının taşımalarında kullanılmak üzere ortaklaşa bir terminale veya bunun kullanma hakkına sahip olarak bu yükümlülüklerini yerine getirebilirler. Bu durumda terminallerden faydalanma veya terminallerin kullanımı ücretsiz olup, sadece adı geçen taşımacıların faydalanması söz konusudur. Yönetmelikteki hususi taşımacılık kavramıyla da uyumlu olarak, bu terminal tam anlamıyla bir hususi terminal olur.

2-Taşımacılar, taşımacı olan veya olmayan bir gerçek veya tüzel kişi tarafından işletilen bir terminalden ücreti/bedeli karşılığında bu hizmetleri satın alabilirler. Bu durumda bu terminal taşımacılara hizmet veren bir ticari terminal olur. Bunun işletmecileri ticari terminal işletmecisi sıfatını taşırlar. Hususi terminal kapsamında terminal veya kullanma hakkı sahipleri başka taşımacılara da ücret karşılığında hizmet vermek istediklerinde ticari terminale dönüşürler ve varsa bunun yükümlülüklerine tabii olurlar. Keza ticari terminal işletmecileri, ortakları dahi olsa bazı taşımacılara ücretsiz veya ayrıcalıklı hizmet veremezler. Bu zorunluluk ticari işletmeciliğin bir gereğidir.

Terminal yükümlülük özeti

Bu açıklamalardan sonra taşımacıların terminal yükümlülüğünü yerine getirmeleri için iki seçenekli şöyle bir sonuca ulaşabiliriz: Hususi bir terminale veya bunun kullanım hakkına sahip olmak ya da yetki belgeli bir ticari terminalden hizmet almak (Yetki belgeli bir ticari terminalde hizmet vermek)

Yönetmelikte terminaller

Karayolu Taşıma Kanunu’nun kapsam maddesinde ve yetki belgesi zorunluluklarının yer aldığı 5’inci maddede terminallerden söz edilmemektedir.

Yukarıda belirtilenler dışında sadece terminallere ilişkin hususların Yönetmelikle belirlenmesi yer almaktadır. Yönetmeliğin yetki belgesi zorunlulukları başlıklı 5’inci maddesinde Kanunda yer alanların yanısıra Kanunda yer almayan faaliyetler kapsamında terminal işletmeciliği faaliyeti de yetki belgesi zorunluluğuna dahil edilmiştir. Burada belgeye bağlanan hususun terminal işletmeciliği olduğuna dikkat edilmelidir. Dolayısıyla taşımacılarla doğrudan ilişkisi yoktur. Yönetmeliğin 6’ıncı maddesinin 14’üncü fıkrasında, terminal işletmeciliği yetki belgeleri T1-Büyükşehir içi ve T2- Büyükşehir dışı olarak sınıflandırılmıştır. Burada terminal işletciliği belgesi alacaklarda aranacak özel şartlarda belirtilmiştir. Burada uzun süre sadece sermaye veya işletme sermayesi şartı yer almıştır. Uygun bir terminalin işletilmesi veya işletilecek uygun bir terminalden doğrudan söz edilmemiştir. Burada terminal özellikleri belirtilmiş ve en sonunda böyle bir terminalin kullanım hakkına sahip olunması ifadesi nihayet yer almıştır. Halbuki işletmeci terminali kullanmaz, taşımacı kullanır. İşletmeci ise terminali işletir ve işletme hakkı sahibi olması gerekir. Burada terminallerin uygun özellikte olduğunun Bakanlıkça belirlenmesi hususu çok önemli olup zamanla geliştirilmiştir. Yönetmeliğin 44’üncü maddesinde terminal işletmecilerinin yükümlülükleri belirtilmiştir. Ücret tarifelerine ilişkin 56’ıncı maddede terminal işletmecileri de kapsanmıştır.

Yönetmelikte taşımacıların terminal yükümlülükleri

Yönetmeliğin 58’inci maddesinin 1’inci fıkrasının a bendinin 2. alt bendinde şu yükümlülük bulunmaktadır:

Yetki belgesi sahiplerinin; merkezi adres, şube veya acentelerinin bulunduğu, seferlerin kalkış, ara durak ve varış noktalarında en az bir yolcu terminaline bağımsız olarak veya birlikte sahip olmaları veya bu terminali kullanma hakkına sahip olmaları gerekmektedir.

Bu yükümlülüğe ilişkin çokça şey söylenebilir. Buradaki nokta ifadesi uygunmudur? Bundan önceki yer ve faaliyetler bir noktada mı sağlanır? Merkezi adres, şube veya acentelerinin bulunmadığı kalkış- varış noktalarında bu yükümlülük yok mudur? Daha da önemlisi başlangıçta yer alan yetki belgesi sahipleri ile kimler kast edilmektedir?

Eski Yönetmelikler dahil Karayolu Taşıma Kanunu’nda burada ifade edilen benzer yükümlülük, tüm yolcu taşımacıları için getirilmiştir. Buradaki yetki belgesi sahipleri ifadesi ile tüm yolcu taşımacıları mı kast edilmektedir? Böyle ise niye yolcu taşımacıları denmemiştir? 58’inci madde tamamen tarifeli taşımacılara ilişkin olup yetki belgesi sahipleri ifadesiyle bunların kast edilmesi beklenir. Eğer böyle ise Taşıma Kanunu’nda tüm taşımacılara ilişkin olan yükümlülük, tarifeli olmayan taşımacılardan kaldırılmış olmaktadır. Bu husus Kanunun ihlali niteliğinde değil midir?

Adı geçen 58’inci maddenin 1’inci alt bendinde ayrıca şu düzenleme bulunmaktadır:

Yetki belgesi sahiplerinin; faaliyette bulunmak istedikleri taşıma hattı ve güzergahındaki kalkış, ara durak ve varış noktalarının, T1 veya T2 yetki belgeli yolcu terminallerinden yapılması esastır.

Noktaların terminalden yapılması gibi İfade bozukluklarını görmesek bile içeriğindeki taşıma hattı ve güzergahı ifadeleri, yetki belgesi sahipleri denilerek tarifeli taşımacıların kast edildiği intibaını vermektedir. Keza, yetki belgesi sahipleri ifadesi, yukarıda belirtildiği üzere zaten sorgulanmaya muhtaçdır. Bunlardan daha da önemlisi taşımacıların sadece ticari terminaller için söz konusu olduğunu düşündüğüm T1 veya T2 yetki belgeli yolcu terminallerine zorlanması doğru mudur? Hususi terminal hakkı yok mudur? Bunların ötesinde ikinci bent de yer alan terminal veya kullanım hakkı sahipliği düzenlemesinde yetki belgesi şartına yer verilmemiş olması ilginçtir.

Yetki belgeli terminallerin bulundukları yerleşim birimlerinde tekel konumunda oldukları bir gerçektir. Tekel konumunda olan bu terminalleri kullanma zorunluluğu getirilirken; bunlardan herkesin faydalanma hakkının getirilmemesi ve keyfi ücretlerin uygulanmasının engellenmeye çalışılmaması gibi yanlışlar çok önemlidir. Buna ilişkin geçici ve istisnai terminal tavan ücret düzenlemeleri taşımacıları korumaya kesinlikle yetmemektedir.

Devamı gelecek

Terminal yetki belgeleri türleri ve şartları ile terminallerin özellikleri konularındaki eleştirilerin dahil bu yazıda ele alınan konularla ilgili değerlendirmelerime ve önerilerime gelecek yazılarımda yer vereceğim.

.Buna göre; ticari araç sürücülerinin mesleki yeterlilik belgesi olarak bilinen SRC belgesi için uygulanan sınav sistemi değiştirildi. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından yayımlanan yeni Özel Ulaştırma Hizmetleri Mesleki Eğitim Kursları Yönetmeliği ile birlikte sınav sürecinde merkezi sisteme geçildi.

Yeni düzenlemeyle birlikte SRC sınavlarını artık kurslar değil, ÖSYM organize edecek. Kamyon ve otobüs sürücülerinin yanı sıra motokuryeler de merkezi sınav kapsamına alındı.

Mayıs ayından itibaren geçerli olacak

Yapılan değişiklikler 1 Mayıs itibarıyla yürürlüğe girecek. Bu tarihten sonra SRC belgesi almak isteyen adaylar, ÖSYM tarafından yapılacak merkezi ortak sınava girecek. Düzenleme, özellikle ticari taşımacılık alanında faaliyet göstermek isteyen sürücüleri ve e-ticaret sektöründe çalışan motokuryeleri doğrudan ilgilendiriyor.

Uygulamalı sınav kaldırıldı, geçme notu düşürüldü

Yeni sistemle birlikte SRC sınavlarında uygulamalı sınav tamamen kaldırıldı. Adaylar yalnızca teorik bilgilerin ölçüleceği yazılı sınava tabi tutulacak. En dikkat çeken değişikliklerden biri ise geçme notu oldu. Daha önce 70 olan baraj puanı, yeni düzenlemeyle 60’a düşürüldü.

Sınavdan 60 ve üzeri puan alan adaylar başarılı sayılacak

Ayrıca adaylara tanınan sınav hakkı 4’ten 8’e çıkarıldı, böylece kursiyerler için daha esnek bir süreç oluşturuldu.

Motorkuryeler dahil edildi, kontenjanlar artırıldı

Motokuryelerin de SRC kapsamına alınmasıyla birlikte kurs kontenjanlarında yaşanabilecek yoğunluğun önüne geçmek için yeni adımlar atıldı. Nüfusa göre açılabilecek kurs sayıları artırıldı. Öte yandan hastalık, hamilelik veya askerlik gibi mazeretleri bulunan kursiyerlere, belgelerini sunmaları şartıyla kayıt dondurma hakkı tanınacak. Eğitim ve sınav süreçlerinin ise grup onay tarihinden itibaren en geç 1 yıl içinde tamamlanması gerekecek.

Kurs ücretleri ise her yıl Ocak ayında, valilikler bünyesinde oluşturulan komisyon tarafından belirlenecek.

Lojistik ve dış ticaret mezunlarına doğrudan belge imkânı

Yeni düzenlemeyle;

• Uluslararası ticaret veya lojistik bölümlerinden mezun olanlara,
• Bu alanlarda yüksek lisans ya da doktora yapanlara,
• Bakanlık birimlerinde üst düzey görev yapmış kişilere,
• Emniyet ve jandarmada trafik alanında üç yıl görev yapanlara,
• Sürücü eğitimi bölümü mezunlarına

eğitim ve sınav şartı aranmadan ilgili mesleki yeterlilik belgeleri (SRC, ODY, ÜDY) verilebilecek.

SRC Kurye tanımı güncellendi

Yeni tanıma göre, SRC Kurye belgesi sadece motosiklet veya mopedle yapılan taşımaları kapsayacak şekilde düzenlendi. Böylece belge kapsamı daha net hale getirildi.

Belge iptali artık daha sıkı kurallara bağlı

Yeni yönetmelikle birlikte, aşağıdaki durumlarda mesleki yeterlilik belgeleri iptal edilecek:

• Belirli ağır suçlardan adli sicil kaydı bulunması
• Takograf kartının başkasına ait olması
• 69 yaşından gün alınması
• Yanıltıcı belge sunulması veya tahrifat yapılması

Ayrıca 66 yaşından gün alan SRC sahiplerinin belgeleri geçici olarak askıya alınacak; sağlık ve psikoteknik raporlarla yeniden aktif hâle getirilebilecek.

2006’dan önce sektörde olanlara muafiyet yeniden düzenlendi

25 Şubat 2006’dan önce taşımacılık faaliyeti olan kişi ve yöneticilere, belirli süre deneyim koşuluyla doğrudan SRC, ODY veya ÜDY belgesi verilebilecek. Bu kişilerden eğitim ya da sınav şartı aranmayacak.

Yürürlükte: Tüm değişiklikler 29 Ocak 2026 itibarıyla geçerli

Yönetmelik değişiklikleri Resmî Gazete’de yayımlandığı gün itibarıyla yürürlüğe girdi. Belgeleri bulunan veya yeni başvuru yapacak kişilerin, bu yeni düzenlemelere dikkat etmesi gerekiyor.

-------------------------------------

69 Yaş Sınırı Kalıcı Hale Geldi

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yayımlanan yönetmelikte, sürücüler için daha önce geçici olarak uygulanan 69 yaş sınırı, yapılan son düzenleme ile kalıcı hale getirildi.

Yönetmeliğin 47’nci maddesine göre:

“Sürücüler için 69 yaşından gün almış olması halinde mesleki yeterlilik belgesi iptal edilir.”

Sektör temsilcilerinden edinilen bilgilere göre, bu hüküm artık geçici bir uygulama değil, sürekli bir düzenleme olarak yürürlükte olacak.

🔹 66 yaşını geçen sürücüler, sağlık ve psiko-teknik raporlarıyla geçici olarak belge kullanabiliyor.
🔹 69 yaşını dolduran sürücüler ise mesleki yeterlilik belgesini kalıcı olarak kaybediyor.

Bu düzenleme ile birlikte, sürücülükte yaş kriteri konusunda uzun süredir devam eden belirsizlik sona ermiş oldu.

-------------------------------------

Takograf Kartı Başkasına Aitse İşletme Etkilenir mi?

Hayır.
29 Ocak 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeye göre;

• Başkasına ait takograf sürücü kartını kullanan şoförün
• Takograf kartı kendisine ait olan kart sahibinin

SRC türü mesleki yeterlilik belgeleri iptal edilir.

İşletme yetkilisi, firma sahibi veya taşıma yetki belgesi sahibi hakkında bu madde kapsamında doğrudan bir yaptırım veya belge iptali öngörülmemektedir.

⚠️ Ancak;
Denetimlerde işletmenin bilgisi, talimatı veya ihmali tespit edilirse, bu durum ayrı mevzuat hükümleri kapsamında idari yaptırımlara konu olabilir.

-------------------------------------

29 Ocak 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolu Taşımacılık Faaliyetleri Mesleki Yeterlilik Eğitimi Yönetmeliği

Söz konusu düzenleme kapsamında;

Mesleki yeterlilik belgesi geçerlilik süresi bitmiş veya 66 yaşından gün alacağı tarihin doksan gün öncesinden itibaren sürücülerin, ilgili kurumdan/kuruluştan alacakları sürücü türü sağlık raporu ile psiko-teknik açıdan sağlıklı olduklarını gösteren sağlık raporunu Bakanlığa sunmaları halinde, mesleki yeterlilik belgelerinin Bakanlığa sunulacak raporlardan geçerlilik süresi en yakın olanın geçerlilik süresini geçmeyecek şekilde tekrar geçerli hale getirilebilmesi hususları Bakanlık Makam Olur'u ile uygun görülmüştür” denildi.

Yine İçişleri Bakanlığı İller İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 31 Aralık 2025 tarihinde meslek örgütlerine gönderilen yazıda okul servis aracı sürücülerin yaş şartı aile hekimi raporu ve yetkili kuruluşlardan psikoteknik açıdan sağlıklı olduklarını gösteren rapor almış olmak kaydıyla 31 Aralık 2026 tarihine kadar 69 yaşından gün almamak şartıyla uzatıldı.

Sadece trafik güvenliğini tehlikeye düşürenlerin tespiti halinde denetime tabi olacak

Konu ile ilgili olarak, Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 15.10.2025 tarihli “Kamyonet Sınıfı Araçlara Yönelik Denetimler Hakkında” konulu duyurusunda; Karayolları Denetim İstasyonlarında, yalnızca uygunsuz ve düzensiz yükleme yaparak trafik güvenliğini tehlikeye düşürdüğü tespit edilen kamyonet sınıfı araçların denetime alınacağı, uygun ve düzenli yükleme yapan kamyonet sınıfı araçların ise denetime tabi tutulmayacağı bildirilmiştir” denildi.

Yeni düzenlemeye göre, 7 Ocak 2026’dan itibaren M2, M3, N2 ve N3 kategorisindeki tüm ağır hizmet araçlarında “olay veri kaydedici sistemi (EDR)” zorunlu hale geliyor. Bu sistem, bir kazadan hemen önce ve sonra meydana gelen teknik verileri kaydederek, olayın nedenlerinin araştırılmasında önemli rol oynayacak.

Hangi araçları kapsıyor?

Yönetmelik,

• M2 ve M3 sınıfı (yolcu taşımacılığında kullanılan minibüs, otobüs),
• N2 ve N3 sınıfı (yük taşımacılığında kullanılan kamyon, çekici gibi ticari araçlar)
  için geçerli olacak.

Bu araçların tip onayı alabilmesi için, uluslararası standartlara (BM/AEK Regülasyonu No. 169) uygun bir veri kaydedici sisteme sahip olması şart.

“Araçların kara kutusu” nasıl çalışacak?

EDR sistemleri, kaza anında devreye girerek şu verileri kayıt altına alacak:

• Araç hızı, fren durumu, direksiyon hareketleri
• Emniyet sistemlerinin (ABS, ESP vb.) durumu
• Çarpışma anındaki darbe yönü ve şiddeti

Bu bilgiler, aracın kimliğini veya sürücünün kişisel bilgilerini içermeyecek. Veriler yalnızca yetkili kurumlar ve uzmanlar tarafından analiz edilebilecek.

Veri güvenliği ve yazılım koruması

Yönetmelik, sistemlerde yapılacak yazılım güncellemelerinin de manipülasyona karşı korunmasını şart koşuyor. Kayıtlı veriler, hiçbir şekilde dışarıdan müdahaleye veya değiştirilmeye açık olmayacak.

Veri alma işlemleri yalnızca standart bağlantı noktaları üzerinden yapılabilecek; araç sahibinin veya tamircinin izni olmadan bu bilgilere erişim mümkün olmayacak.

Muayenelerde kontrol edilecek

Yeni dönemde araç muayenelerinde de EDR sistemi kontrol edilecek.
Muayene sırasında:

• Sistemin çalışır durumda olup olmadığı,
• Uyarı lambalarının doğru işlev gösterip göstermediği,
• Yazılımın bütünlüğü
  gözlemlenecek.

Bu kontrollerle birlikte, kazaya karışan ticari araçların teknik durumu hakkında daha net bilgiler elde edilebilecek.

AB standartlarına uyum

Yeni yönetmelik, Avrupa Birliği’nin (AB) 2024/2220 sayılı Tüzüğü esas alınarak hazırlandı. Türkiye, bu adımla ağır ticari araç güvenliği konusunda AB standartlarıyla tam uyum sağlamış olacak.

Yürürlük tarihi

Yönetmelik, 7 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.
Yani üreticiler ve işletmeciler için geri sayım başladı.

Uzman yorumu:

Otomotiv sektörü temsilcileri, bu düzenlemenin kazaların nedenlerinin daha hızlı ve doğru şekilde analiz edilmesini sağlayacağını belirtiyor.
Ayrıca, filo sahipleri için araç güvenliği ve bakım takibinde yeni bir dönem başlayacağı vurgulanıyor.

Kaynak: Resmî Gazete – 18 Ekim 2025, Sayı: 33051
Hazırlayan: Taşıma Dünyası

MADDE-1 Yönetmeliğin 2’inci maddesine eklenen taşımalı eğitimle ilgili fıkra anlaşılabilir bir ifade değil. Bir önceki fıkrada Belediye Kanunu hükümlerinin saklı olduğu ifade ediliyor ve anlaşılıyor. Bu fıkrada ‘saklı’ olan ne belli değil. ‘Valiliklerce yapılacak yetki belgesi ile çalışma esas ve usullerine ilişkin düzenlemelere uyulması zorunludur’ gibi bir ifade daha anlaşılır olurdu.

MADDE 2- Taşıma Kanunu’nun 26’ıncı maddesi değiştirilerek cezalar en küçükten en büyüğe kadar ifade edildi. Şimdi bunlar alt sınır ve üst sınır olarak tanımlara eklendi.

MADDE 3- 25’inci madde de K2 yetki belgesi ile ilgili olarak ifade edilen sözleşmeli taşıt kaydının yanısıra özmal taşıtların da kaydedileceği hususu metne eklendi.

Aynı maddede B1, B2, D1 ve D2 için getirilmiş olan küçük özmal karşılığı küçük sözleşmeli taşıt kaydı düzenlemesine S belgeleri de dahil edildi.

25’inci maddenin 6’ıncı fıkrasındaki taşımacıların finansal kiralama sözleşmesi ile edindikleri taşıtlarla ilgili eski düzenleme kaldırılarak bu taşıtların sözleşmeli taşıt oranında dikkate alınmayacağı düzenlemesi getirildi. Ancak net bir ifade yok. Finansal kiralamalı taşıtlar orana bakılmadan ayrıca istenildiği kadar kaydedilebilecek denmiş olmalı.

MADDE 4- 40’ıncı maddenini üçüncü fıkrasındaki UETDS bilgilerinin seyahatin başlangıcından en geç 1 saat önce bildirilmesi şartı, havalimanları için 2 saate çıkarıldı. 2 saat öncesinde bu bilgileri kesinleştirip bildirmek mümkün olacak mı?

Aynı maddenin 34’üncü fıkrasındaki mesleki yeterlilik şartını sağlamak için verilen 30 günlük süre 3 aya çıkarıldı ve yine bu fıkradaki aykırılığın cezası 26 madde 1’inci fıkra K bendindeki alt sınırın üç katı olarak belirlendi.

MADDE 5- 55 inci maddesinin yedinci fıkrasındaki B1’ler ile anlaşmalı yabancı firmaların uyacağı kurallar yeniden belirlendi. Buna aykırılıkların cezası da 26’ıncı maddenin I bendindeki alt sınırın beş katı olarak belirlendi. Yabancı firmanın anlaşmalı olduğu B1 yetki belgesi sahibinin de bundan ötürü cezalandırılması metinden çıkarıldı.

MADDE-6-7 ve 9’da Taşıma Kanunu’nun 26’ıncı maddesindeki değişikliğe paralel olarak her suça karşılık gelen bentler yeniden belirlendi.

MADDE 8-Uluslararası taşıma yetkisi başlıklı mevcut 60’ıncı madde uluslararası taşıma yetkisi ve yabancı plakalı taşıtlar başlığı altında yeniden düzenlendi. Bundaki önceden 7 olan fıkra sayısı yenisinden 13’e yükseldi. Uluslararası taşımacıların bunları dikkatli bir şekilde incelemesinde fayda var. Ben gerekli hususlar olduğunu düşünüyorum. Ancak ifadelerde biraz daha özenli olunmalıdır. Örneğin 13’üncü fıkradaki uyum açısından başlangıçdaki taşıtlar kelimesinin taşıtların olarak değiştirilmesi veya taşıtlar olarak kalacak ise yurtdışına çıkış yapamazlar türünden ifade edilmesi gerekir.

MADDE 10- 64 üncü maddesinin dördüncü fıkrasındaki 5 uyarma cezası 26’ıncı maddenin 1’inci fıkrasının (m) bendindeki idari para cezasına dönüştürüldü.

MADDE 11- 67’inci maddeden sonra 67/A maddesi eklendi. 40 ıncı maddenin otuz dördüncü fıkrası, 55 inci maddenin yedinci fıkrası ve 60 ıncı madde ile belirlenen idari para cezaları aynı kalmak üzere yeni getirilen alt limitin altından olan cezalar alt limit üstünde olan cezalarda üst limit olarak uygulanacak.

MADDE 12- Geçici 2 nci maddesinin on ikinci fıkrasındaki P1 ve P2 belgelerindeki şoförlere getirilen mesleki yeterlilik belgesine 1 yıllık muafiyet hakkına psiko-teknik belgeleri de dahil edildi.

Ben değiştirilen 26’ıncı maddedeki idari para cezalarının her suç için ayrı ayrı belirlenip uygulanacağı beklentisi içindeydim. Bunun yerine alt limit veya üst limitin uygulanması ile yetinildi. Gerekli hallerde alt limitin katları da uygulanıyor.

YÖNETMELİK DEĞİŞİKLİĞİNİN TAMAMI

https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/10/20251001-3.htm

Hazine ve Maliye Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı iş birliğiyle yayımlanan yönetmelik, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve 655 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki idari para cezalarının tahsilinde uygulanacak yeni sistemi tanımlıyor.

Yeni düzenlemeyle birlikte, yabancı plakalı taşıtlara kesilen para cezaları anında elektronik ortama aktarılacak ve bu veriler doğrudan Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü sistemine iletilecek. Böylece, ceza bilgileri eş zamanlı olarak kaydedilecek ve tahsil işlemleri hızlanacak.

Kimler cezai işlem uygulayabilecek?
Yönetmeliğe göre, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Ticaret Bakanlığı’nın sınır kapılarındaki birimleri ve belediyeler, yabancı plakalı araçlar hakkında idari para cezası düzenlemeye yetkili kurumlar arasında yer alıyor.

Ayrıca, cezaya ilişkin bilgiler Kabahatler Kanunu kapsamında ilgilisine tebliğ edilecek ve tahsil edilen tüm veriler elektronik ortamda paylaşılacak.

Bu düzenleme, Türkiye’ye geçici olarak giren yabancı plakalı araçların denetiminde şeffaflığı ve tahsilat verimliliğini artırmayı hedefliyor.

Kısaca Ne Değişti?

• Yabancı plakalı araçlara kesilen cezalar artık anında elektronik ortama aktarılacak.
• Tahsilatlar, Hazine ve Maliye Bakanlığı sistemi üzerinden takip edilecek.
• Yetkili kurumlar (Emniyet, Jandarma, Bakanlık birimleri, belediyeler) cezaları doğrudan düzenleyebilecek.
• Tebligatlar ve ödemeler dijital olarak izlenebilecek.