banner69

Kaptanlık Çileli Meslek

6 belge alıyorlar, yetmiyor şimdi 7’ncisi isteniyor onlardan. Belgeleri alırken büyük zaman harcıyorlar, önemli maliyetlere katlanıyorlar. Hem çalıştıkları hemde taşımasını yaptıkları şirket, birçok eğitim almalarını istiyor. Şirket yöneticilerinin de, taşıdıkları personelin de, iş sürecinde onlardan beklentileri büyük.

banner114
SERVİS TAŞIMA 18.09.2020, 13:40 22.09.2020, 11:32 Taşıma Dünyası
Kaptanlık Çileli Meslek

Röportaj: ERKAN YILMAZ

Sorumluluğunda 550 kaptanın bulunduğu Gürsel Tur Şirket Araçları Koordinatörü Umut Demircan, kaptanların yaşadığı zorlukları anlattı: “Bu meslek çok değerli, çünkü kaptanlarımız can taşıyor. Ayrıca çok da çileli bir meslek. Artık iyi kaptan bulmak zor, iyi kaptanları sektörde tutmak daha da zor. Çünkü yeterli maaş almıyorlar, geçim sıkıntısı yaşıyorlar. Çıkış arayıp, farklı alanlara yöneliyorlar. Pandemi süreci bittiğinde en çok zorlanacağımız alan iyi kaptan bulmak olacak” dedi.
Umut Demircan ile bu kez araç yatırımlarını değil, o araçları kullanan en önemli kişilere, kaptanlara yönelik bir söyleşi gerçekleştirdik. 15 yıldır Gürsel Tur’da çalışan, sahayı ve kaptanların yaşadığı zorlukları çok iyi bilen bir yönetici Umut Demircan. 

Kaptan sorumluluğu omuzlarında
2005 yılında şirket araçları bakım sorumlusu olarak başladığı iş sürecine daha sonra şirket araçları takım lideri, şirket araçları müdürü ve en son olarak da Şirket Araçları Koordinatörlüğünü yüklenmiş Umut Demircan. Sorumluluğu altında 550 dolayında kaptan bulunuyor. Kaptanlarla daha çok bir yönetici gibi değil, arkadaş gibi konuşuyor. 

Arkadaş gibi...
Bunu kendisi değil, beni Umut Demircan ile buluşmaya götüren Kaptan Nurettin Can anlatıyor. 6 yıldır Gürsel Tur’da çalıştığını ve çok memnun olduğunu aktarıyor… Maddi ve manevi bir sorunu olan kaptana yakın ilgi gösterilmesinin, çözüm arayışına katkı sağladığını da anlatıyor Nurettin Kaptan.
Aslında Umut Demircan’ı ben de tanıyorum. İş süreçleri ile ilgili öğrenmem gereken bir konu olduğunda ilk ona danışıyorum, her zaman çok yardımcı oluyor. Uzun bir süredir, kaptanlarla ilgili bir haber yapmayı ikimiz de konuşuyorduk. 
Hem Gürsel Tur Yönetim Kurulu Başkanı Levent Birant’ın hem de Umut Demircan’ın kaptanlarla bir araya geldiklerinde, önce nasıl olduklarını, varsa sıkıntılarını öğrenmeye çalışmaları olumlu bir hava yaratıyor. Kaptanların iyi olması taşıdıkları personele de, işe de olumlu yansıyor. 


Otokar Sultan yatırımları için bir araya geldiğimizde bu isteğimizi gerçekleştiriyoruz. 

Kaptanlarla anket…
Gürsel Tur Şirket Araçları Koordinatörü Umut Demircan, kaptanlara yönelik oluşturduğu whatsapp grubu ile onlarla sürekli iletişim halinde. Zaman zaman kaptanlara anketler düzenlediğini anlatıyor. Anket sonuçlarını bizimle paylaşıyor…

Bir belge daha…
Söyleşimiz, gündemde yer alan bir konu üzerinden başlıyor: Okul Servis Araçları Yönetmeliği’nde, kaptanlardan 3 Eylül 2020 tarihine kadar istenen mesleki yeterlilik belgesi alma şartı. Biz söyleşiyi 2 Eylül’de yaptık. Bir gün vardı zorunluluğun başlamasına… Beklenti; ya bir erteleme olacak ya da bu zorunluluk kalkacak.
Çünkü pandemi süreciyle birlikte kimse bu belgeyi almaya yönelik bir çalışma yapmamıştı. 3 Eylül geçti. Herhangi bir erteleme veya zorunluluğu kaldırma kararı da yayınlanmadı. Şu an bu zorunluluk var, ama okul taşıtlarının büyük bölümünün çalışmaması nedeniyle de bu belgeyi soran yok. 

Niye yeni bir belge?
Şoförlerin zaten bu mesleği yapabilmek için 6 belge aldığını ve çok ciddi maliyetlerle karşı karşıya kaldığını anlatan Umut Demircan, yeni bir belge zorunluluğu getirmenin şoförleri de 850 TL gibi bir maliyete sokmanın hiçbir anlamı olmadığını söylüyor. 

Belgeler ve ödenenler… 
Umut Demircan, şoförlerin aldıkları belgeler ve ödedikleri ücretlerle ilgili bir çalışma yapmış… Belgeleri Nurettin Can Kaptan’dan isteyip masanın üzerine diziyor:
Bir kişinin E Sınıfı ehliyet alabilmesi için 24 yaşına gelmesi gerekiyor. 
Kaptan, 24 yaşında personel servisi kullanabilirken, okul taşıtı kullanma hakkını 26 yaşında elde ediyor. 
Kaptanın bu işi yapabilmesi için SRC belgesi alması gerekiyor. 
Yük ve yolcu taşımacılığı için de ayrı SRC belgeleri düzenleniyor.
Bu SRC belgesinin 1000 TL ücreti var. 100 TL de sınav giriş parası ödeniyor. 
Psikoteknik belgesi; 170 TL kurs ücreti, 30 TL doktor muayenesi bir de vesikalık fotoğraf isteniyor. 
Şirket adına yol belgesi alabilmesi ve servis taşımacılığı yapabilmesi için İBB’den Taşıt Kartı alması gerekiyor. Bunun için de psikoteknik raporu, ehliyet GBT’si, sağlık raporu, Bakırköy veya Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’ne gidip uyuşturucu testi raporu alması gerekiyor. Bu kart için 110 TL ücret yatırıyor. Bu kartın başvurusu için 10 gün uğraşıyor. Kart ona bir ayda ulaşıyor. Bu zaman zarfında belgeyi beklediği için de çalışamıyor. 
Daha sonra 27’lik veya daha büyük yolcu taşıtı kullanacağı zaman İTO’ya müracaat edip dijital takograf ehliyeti alması gerekiyor. Bunun ücreti 130 TL. Ayrıca yine fotoğraf isteniyor. Ankara’da hazırlanan bu kartın gelmesi de 15 günü buluyor. 
Okul aracı kullanan şoförlere yönelik eğitim seminerleri düzenlenmesi kararı çıktı. Bunun ücreti, geçen yıl 110 TL idi. Seminere katıldığına yönelik belgeyi de alması gerekiyor. 

Kaptanların karşılaştığı sorunlar, zorluklar neler?

Gürsel Tur Şirket Araçları Koordinatörü Umut Demircan, kaptanlarla yaptığı anket sonuçlarını değerlendiriyor.

Belge alma ile iş bitmiyor
Sürücü işe girmeden iş güvenliği sağlığı eğitimi, güvenli sürüş eğitimi, ilkyardım, autodrom, uykuyla mücadele, yorgunlukla mücadele, defansif sürüş eğitimi, antislip eğitimi de alması gerekiyor. Her yıl tam teşekküllü hastaneden bir de sağlık raporu almaları gerekiyor. (O kadar çok belge, evrak isteniyor ki, Gürsel Tur, çözümü sağlık raporu için bir hastaneyle anlaşarak bulmuş ve ücretini de üstlenmiş.) Bütün bunların üstüne firmalar şoförlerden araç temizliğini, müşteri memnuniyetini sağlamasını, esnek çalışma saatlerine uyum göstermesini, trafikte davranışlarıyla örnek olmasını, kılık kıyafetine, saç ve sakalına özen göstermesi gibi birçok şey istiyor. 

Bir öneri
Umut Demircan’ın bir önerisi var: Bu kadar belge, evrak ve maliyet zorluklarına sokmanın yerine gelişen teknolojiyle, tek bir çipli belgeyle tüm zorunluluklar birleştirilebilir. Ulaştırma Bakanlığı, yerel idareler ve iş yerleri ayrı ayrı evrak istiyor. Bu belge düzeni sanki bir rant kapısı ve gelir elde etme isteği. Bu belgeler şoförlük mesleğini daha iyi hale getirmiyor, şoförleri yıldırıyor, bıktırıyor…

Anket sonuçları
Umut Demircan’ın, whatsapp grubu üzerinden zaman zaman anketler düzenlediğini yazmıştık. Sıra geldi onlara… Yani söz sırası kaptanlarda.

Kaptanların bu işi yaparken en çok karşılaştığı sorunlar, zorluklar neler?
Trafik yoğunluğu, düşük maaş almaları, başka sürücülerin kural tanımamaları, uyarıldıklarında da sözlü hakaretlerde bulunmaları, yorgunluk, fazla çalışmak, dar sokaklar, yanlış park etmiş araçlar, emniyet şeridini kullananlar, cep telefonu kullanımı nedeniyle yapılan hatalar, hatalı sollamalar… Bunlar başlıcaları. Taşıdıkları personelle ilgili olarak şoförü/aracı çok beklettikleri belirtiliyor. Servise binme saatine özen gösterilmiyor. Kimisi klima aç derken, kimisi kapat diyor. Kimisi camın açılmasını istiyor, kimisi müzik dinlemek istediğini, kimisi de müzik sesinin olmamasını, uyumak istediğini söylüyor.    

Geçim sıkıntısı yaşıyorlar
Zorluklarının yanı sıra kaptan ücretlerinin düşük kalması nedeniyle, iyi kaptan yetişmediğini de vurgulayan Umut Demircan, “Gençler tarafından bu iş tercih edilmiyor. Sektöre yıllarını vermiş kaptanlarda geçim sıkıntısı nedeniyle başka işlere yönleniyor. Az ücret almaları nedeniyle düşük kira ödemek için İstanbul’un daha kırsal bölgelerinden ev tutuyorlar. Bağdat Caddesi’nden başlayan onlarca seferimiz var. Ancak kiraların çok yüksek olması nedeniyle Bağdat Caddesi’nde oturan kaptan bulamazsınız, etrafında da bulamazsınız... Önceden daha yakınında Maltepe’den, Bostancı’dan ev bulabiliyordunuz, şimdilerde şoförler, Pendik, Kaynarca, Ümraniye ve Sancaktepe’den ev tutabiliyor. Bu da daha fazla yorgunluk getiriyor. Şirkete de daha fazla boş km nedeniyle maliyet getiriyor. Araçla eve dönüyorlar, çünkü sabah 05:30-06:00’da servis yapanlar var” diyor.

İyi kaptan az
Pandemi nedeniyle okulların kapalı olması, personel sayısının azalması nedeniyle birçok kaptan işsiz kaldı. Maaşlarını bile alamadılar. Emekliler kısa çalışma ödeneğinden yararlanamadı. Pandemi döneminin bitmesi ile iyi kaptan bulmak çok zor olacak. 

Kaptanlık bölümleri katkı sağlamadı
Otobüs kaptanlığı bölümleri açıldı, buradan mezun olanların yaşlarının küçük olması ve ehliyet almak için beklemeleri gerektiğinden sektöre giremediler. Üniversitelerin bu bölümleri ile ilgili farklı bir çalışma yapılması gerekiyor. Sektöre bir katkısı olmadı bu bölümlerin. Bu mesleğin tercih edilebilir hale gelmesi kaptanların gelirlerin arttıracak çalışmalar yapılmasına bağlı. 

Primlerin bir kısmı kaptana verilse…
Devlet desteği ile sigorta primlerinin bir kısmının kaptana maaş olarak verilmesi sağlanabilir. Sektörün bugünkü koşullarda, rekabet ortamında kaptanlara daha yüksek maaş vermesi mümkün değil. Kendi firmamız özelinde ifade etmek gerekirse; Gürsel, kaptanlara ödediği maaş konusunda sektörde lider. Bizimle çalışmak isteyen çok kişi var, kaptan almak için ilan vermek durumunda bile kalmıyoruz. İş için başvuran kaptanlar var. Gürsel’de her şey resmi. Pandemi sürecinde her çalışan maaşını tam olarak aldı. Birçok firma asgari ücreti hesaba yatırıp, 300-500 TL’sini elden geri alıyor. Sigortasız çalıştıran firmalar var.

Kaptandan tasarruf olmaz
Kaptanlara değer verilmesi gerektiğini belirten Umut Demircan, firmaların kaptanların özlük haklarından tasarruf etmek yerine başka tasarruf kalemleri bulabileceğini belirtti: “Maalesef ilk tasarruf şoförlerde oluyor. İşten çıkartılıyor, ücretsiz izne çıkartılıyor. Bunun yerine bakım, sigorta, kasko giderlerini kısabilirler. Kaptanlara söylüyorum: sigortasız çalışmasınlar, iki sürücü gitmesi gereken yere tek şoför gitmesin, emeklerinin karşılığını istesinler…” ■

ÖNE ÇIKANLAR... ÖNE ÇIKANLAR... ÖNE ÇIKANLAR...

Doğum günlerinde ararım

Her sabah işe geldiğimde, sorumluluğum altındaki kaptanları doğum günlerinde mutlaka ararım, en azından mesaj atarım. Buna özellikle dikkat ederim. Öğlenleri onlarla yemek yerken, sürekli iletişim halinde olmaya çalışırım. Kaptanlar ile birlikte bir aileyiz. Ben onların çocuklarını, torunlarını tanırım, yanıma da gelirler zaman zaman. Şu an Gürsel Tur’da 15-20 yılını dolduran kaptanlarımız var. 20 yılı geçen 30 civarında kaptan var. Plaket töreni düzenlemeye karar verdik, ama pandemi nedeniyle erteledik. Gürsel Tur ve çalışanları arasında bağ çok kuvvetli. Bunda en büyük etken her çalışanın maaşını zamanında alması... Pandemi sürecinde erken ödeme de yapıldı. İzin istedikleri zaman da hep yardımcı olunuyor. 

66 yaş konusu

Bir düzenlemeyle 66 yaş ve üstü; çok sıkı sağlık testi ve psikoteknik değerlendirmeden geçirilerek şehiriçinde okul ve personel taşımacılığı yapabilir. Bunlar bu işe yıllarını vermişler ve çok tecrübeli insanlar. ‘66 yaşına geldin, seninle yollarımızı ayırıyoruz’ dediğimizde adam bize, ‘Ne yapacağım ben, öleyim mi, çocukluğumdan beri araç sürüyorum’ diyor. Psikolojik olarak da çöküyor bu insanlar…70 yaşında milletvekili olabiliyorsunuz, ama kaptanlık yapamıyorsunuz.

Şehirlerarası ve şehiriçi ayrılmalı

Şehirlerarası ve şehiriçi araç kullanımının birbirinden farklı gereksinimler ve deneyimler gerektirdiğini belirten Demircan, “Harem’de peronda, benim şehiriçinde büyük otobüs için yeterli görmediğim kaptanın şehirlerarasında büyük otobüs şoförlüğünü yaptığını gördüm. ‘Sen büyük otobüs vermedin ama şehirlerarasında çalışıyorum’ diye mesaj da attı. Ancak o kaptan Bursa’da kaza yaptı. Şehiriçinde ve şehirlerarasında ticari araç kullanımına farklı bir düzenleme yapılabilir. 200 km’nin üstünde yola tek şoför göndermem. Firmaların üç şoförlük yola iki şoför, iki şoförlük yola da tek şoför göndermemeleri gerekiyor. Takograf kullanımına dikkat edilmesi gerekiyor.

Yorumlar (2)
SUAT.YILMAZ 11 ay önce
ARKADAŞ ARACI BELGELERMI SURÜYO TEK BELGE YETMIYOMU BIZDE ONCA ZAHMETLI İSIMIZ VARKEN BELGELERLE UĞRAŞMAYALIM NE OLUR DÜNYA NEYLE UĞRAŞIYO SIZLER BELGEYLE DEĞIL BELGELERLE MUTLAKA BI ÇÖZÜMÜ VARDIR INŞALLAH YOLUMUZ VE YOLUNUZ AÇIK OLSUN
Ahmet Cemil Salungan 11 ay önce
Harika bir Paylaşım.Tebrik ederim
banner116
33
açık
banner119