■ Erkan YILMAZ / ANALİZ HABER
Otobüs, uçak ve tren biletlerinde iptal ve açığa alma kurallarını değerlendirdik:
■ 16 Mayıs 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nde önemli değişiklikler yapıldı.
■ Öne çıkan düzenlemelerden biri, şehirlerarası otobüs taşımacılığında bilet iptal süresinin 24 saatten 12 saate indirilmesi oldu.
■ Bileti açığa alma hakkı ise seferden 12 saat öncesi yerine, sefer başlayana kadar kullanılabilecek şekilde yeniden düzenlendi.
Bu düzenlemeye sektör mensupları tarafından yoğun şekilde itirazlar yapılırken, biz de bilet iptali ve açığa alma kurallarının tüm taşıma modlarında nasıl şekillendiğini incelemek ve gündeme getirmek istedik.
STANDART BİR UYGULAMA YOK
Yaptığımız araştırma sonuçları, taşıma modları arasında bu konuda hiçbir standart bulunmadığını ortaya koyuyor. Şehirlerarası tarafta Karayolu Taşıma Yönetmeliği ile düzenleme yapılırken, sivil havacılık tarafında herhangi bir düzenleme yok. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün sitesinde “Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik” bulunuyor; ancak bu yönetmelik uçuş iptali, gecikme, uçağa kabul edilmeme ve yolcu haklarına ilişkin asgari kuralları belirliyor.
HAVAYOLUNDA TAŞIMACILARIN İNSİYATİFİNE BIRAKILMIŞ
Bilet iptali ve açığa alma kuralları ile ilgili bir düzenleme yok. Bu tamamen havayolu şirketlerinin kendi insiyatifine bırakılmış durumda. THY, Pegasus, SunExpress ve AJet tamamen farklı şekilde uygulama yapıyorlar.
TCDD KENDİ UYGULAMASINI YAPIYOR
Yüksek Hızlı Tren (YHT) biletlerinde iptal, değişiklik ve açığa alma kuralları doğrudan bir kanun veya yönetmelik maddesiyle değil, TCDD Taşımacılık A.Ş. tarafından yayımlanan “Yolcu Taşıma Kuralları” ve satış koşulları kapsamında belirleniyor.
OTOBÜSÇÜLERE BU HAKSIZLIK NİYE?
Üç taşıma modunda farklı bir uygulama var. Bilet iptali ve açığa alma kuralı yönetmelikle belirlenen tek alan şehirlerarası otobüs taşımacılığı. Havayolunda ve trende yolcu bilet iptalinde ve açığa alma durumunda bedel öderken, yolcunun bedel ödemediği tek alan şehirlerarası otobüs taşımacılığı. Bu farklılık neden var, otobüsçülere bu haksızlık neden yapılıyor?
Şimdi kurallar nasıl işliyor ve farklılıklara dikkat çekelim.
ŞEHİRLERARASI BİLET İPTALİ VE AÇIĞA ALMA KURALI
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nde yaptığı değişiklikle şehirlerarası otobüs yolcuları için önemli düzenlemeler yürürlüğe girdi. Yeni uygulamaya göre yolcular, 24 saat öncesi yerine sefer saatine 12 saat kalana kadar biletlerini iptal etmeleri halinde ücretin tamamını geri alabilecek. Ayrıca yeni düzenleme ile daha önceden 12 saat öncesine kadar olan bileti açığa alma kuralı, sefer saatine kadar “açık bilet” düzenlenmesi ile zorunlu hâle geldi.
HAVAYOLUNDA BİLET İPTALİ VE AÇIĞA ALMA KURALI
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün sitesinde “Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik” bulunuyor; ancak bu yönetmelik uçuş iptali, gecikme, uçağa kabul edilmeme ve yolcu haklarına ilişkin asgari kuralları belirliyor. Bilet iptali ve açığa alma işlemlerinde her havayolu kendi kuralını koymuş durumda.
THY
Türk Hava Yolları biletlerinde iptal ve açığa alma kuralları satın alınan ücret sınıfına (EcoFly, ExtraFly, PrimeFly, Business vb.) göre değişiyor. Bu nedenle tek bir sabit ceza uygulanmıyor.
Genel uygulama ise şöyledir: Promosyon sınıflarında iptal/iade hakkı çok sınırlı veya tamamen kapalı olabiliyor. Esnek sınıflarda uçuş saatine kadar iptal veya açığa alma yapılabiliyor ancak ceza kesintisi uygulanabiliyor. “No-show” yani uçuşa hiç gitmeme durumunda ceza ciddi şekilde artıyor ve bazı biletlerde iade hakkı kaybolabiliyor.
Bazı kaynaklara göre THY iç hat biletlerinde: Uçuştan 1–12 saat kala değişiklikte daha yüksek, 12 saatten önce daha düşük ceza uygulanabiliyor.
Ayrıca bazı tarifelerde işlemler uçuşa 2 saate kadar yapılabiliyor. Açığa alma işleminde ise bilet tamamen iptal edilmiyor, daha sonra yeni tarihe düzenleniyor. Yeni bilet pahalıysa ayrıca ücret farkı çıkabiliyor.
Resmî ve kesin ceza tutarı için biletin: sınıfı, iç/dış hat olması, promosyon veya esnek tarife olması önemlidir. THY’nin “Bilet Kuralları” bölümünden PNR ile kontrol edildiğinde net kesinti görülebiliyor.
PEGASUS
Uçuşa 2 saatten az kala yapılan iptallerde çoğu bilette iade hakkı kaybolabiliyor. Comfort Flex paketinde uçuşa 2 saat kalana kadar ücretsiz değişiklik ve düşük kesintili iptal yapılabiliyor. Eko pakette uçuşa 12 saatten fazla süre varsa kesintili iade alınabiliyor.
Online işlem kanallarında değişiklik ve iptal işlemleri genellikle uçuşa 4 saat kalana kadar yapılabiliyor. Açığa alınan biletler çoğunlukla aynı yolcu adına belirli süre içinde yeniden kullanılabiliyor; yeni uçuşta ücret farkı ayrıca tahsil ediliyor.
AJET
AJet’te bilet iptali ve açığa alma kuralları bilet sınıfına göre değişiyor. İç hatlarda, uçuşa 6 saatten fazla kalındığında yaklaşık 60 TL ve üzeri kesinti uygulanabiliyor. Uçuşa 6 saatten az kala genellikle iptal/iade hakkı yoktur.
Bilet değişikliği uçuştan 24 saat ile 2 saat arasında ceza ve ücret farkı ile yapılabiliyor. Dış hat uçuşlarında 1 hafta önce iptal edildiğinde bilet ücretinin %75’i kadar ceza uygulanabiliyor. 48 saat kala iptal durumunda kesinti yaklaşık %85’e çıkabiliyor. Dış hatta bilet değişikliği 48 saatten fazla süre varsa yaklaşık 50–100 Euro ücret farkı oluşabiliyor. Açığa alma durumu tarifeye bağlıdır.
SUNEXPRESS
İç hatlarda bilet sınıfına göre iptal koşulları değişebiliyor. Genellikle uçuşa 6 saat kala kadar işlem yapılabiliyor, son 6 saat içerisinde çoğu bilette iptal hakkı bulunmuyor.
Dış hatlarda iptal, pakete göre 48 saat ile 6 saat öncesinde yapılabiliyor. Son 48 saat içinde yapılan işlemlerde çok yüksek cezalar uygulanıyor.
TREN BİLETLERİNDE İPTAL VE AÇIĞA ALMA KURALLARI
Yüksek Hızlı Tren (YHT) biletlerinde iptal, değişiklik ve açığa alma kuralları doğrudan bir kanun veya yönetmelik maddesiyle değil, TCDD Taşımacılık A.Ş. tarafından yayımlanan “Yolcu Taşıma Kuralları” ve satış koşulları kapsamında belirleniyor.
2023 yılında yapılan güncelleme ile iade süreleri, açığa alma süreleri, kesinti oranları ve açık bilet kullanım süreleri yeniden düzenlendi. Bu düzenleme Resmî Gazete yönetmeliği değil; TCDD Taşımacılık’ın taşıma sözleşmesi hükümleri, yolcu taşıma tarifesi ve elektronik satış kuralları çerçevesinde yürürlüğe konuldu.
2023’te güncellenen kurallara göre:
Gişede iptal süresi: son 60 dakika
Açığa alma/değişiklik: son 75 dakika
Sefer günü öncesi iade kesintisi: %15
Sefer günü kesintisi: %35
Açık bilet geçerliliği: 90 gün
TCDD’nin güncel uygulamasına göre sefer gününden önce yapılan iptallerde bilet ücretinden %15 kesinti yapılmaktadır. Sefer günü yapılan iptallerde kesinti oranı %35’e çıkmaktadır. Saat sınırları içinde yapılan değişikliklerde ise genellikle %10 kesinti uygulanmaktadır.