Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Kanunu değişikliği ile plaka ve tescil kurallarından takograf/hız sınırlayıcı denetimine, cep telefonu kullanımından kış lastiği–zincir zorunluluğuna kadar birçok alanda cezalar artırıldı. Bazı ihlallerde ehliyete el koyma ve trafikten men uygulamaları da genişletildi.
1) Plakada “okunmazlık” ve sahte plaka: Çok yüksek para cezası + trafikten men
Yeni düzenleme, plaka ile oynayıp farklı okunmasına/okunamamasına bilerek neden olanlara ağır yaptırım getiriyor.
- Nitelik/ölçüye aykırı plaka: 4.000 TL, uygun hale gelene kadar trafikten men
- Plakayı bilerek okunmaz yapan: 140.000 TL + 30 gün trafikten men
- 1 yıl içinde tekrar edenlerde: 280.000 TL + 60 gün trafikten men
- Plakasız araç: 46.000 TL, ehliyete 30 gün el koyma + 30 gün trafikten men
- Başka araca ait/sahte/tescilsiz plaka: 140.000 TL, ehliyete 30 gün el koyma + 30 gün trafikten men (tekrarda daha ağır) + ayrıca TCK 204 süreci
Önemli not: Men süresi bitse bile plaka uygun hale gelmeden araç teslim edilmiyor. Ayrıca araç sahibi/işleten, sürücü kim olursa olsun uygunluk için denetim sorumluluğu taşıyor.
2) Takograf, taksimetre ve hız sınırlayıcıya müdahale: “Cihaza müdahale”ye rekor ceza
Takograf, taksimetre ve hız sınırlayıcı için standart dışı cihaz kullanımı ve özellikle müdahale/yanlış veri üretilmesi açık biçimde yasaklandı.
- Takograf/hız sınırlayıcı zorunluluğuna uymama: 75.000 TL
- Taksi taksimetresi: 46.000 TL
- Cihaza müdahale ile yanlış veri: 185.000 TL (tekrarda 370.000 TL) + ehliyete el koyma
- Takograf sürücü kartı ihlalleri (kart takmama/başkasının kartı vb.): 75.000 TL (tekrarda artıyor)
Ayrıca denetimler, takograf kayıtlarının veri tabanı üzerinden kontrol edilmesini de kapsayacak şekilde genişletiliyor.
3) Hız sınırı ve “radar uyarı cihazı” yasağı
Hız ihlallerinde ceza kademeleri yeniden düzenlenirken, radar yeri tespit eden/ikaz eden cihazların imal–ithal–bulundurma yasağı getirildi.
- Bu cihazları imal/ithal edene: 370.000 TL
- Araçta bulundurana (işleten): 185.000 TL + el koyma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi süreci
4) Kırmızı ışık ihlaline kademeli ceza + ehliyet yaptırımı
Kırmızı ışıkta geçme ihlali, 1 yıl içinde tekrarlandıkça artan para cezasına bağlandı:
- 2’nci ihlal: 10.000 TL
- 3’üncü: 15.000 TL
- 4’üncü: 20.000 TL
- 5’inci: 30.000 TL
- 6’ncı: 80.000 TL
Kaza ile sonuçlanan ihlallerde ehliyet geri alma hükümleri de devreye giriyor; tekrar edenlerde süreler uzuyor, belirli eşiklerde ehliyet iptali öngörülüyor.
5) “Dur” ikazına uymayıp kaçana 200 bin TL
Sabit veya seyir halinde yapılan denetimlerde dur ihtarına uymayıp kaçanlara:
- 200.000 TL + ehliyete 60 gün el koyma + araç 60 gün trafikten men
6) Cep telefonu, görüntü ekranı ve dikkat dağıtan cihazlar
- Seyir halinde cep telefonu/benzeri cihaz: 5.000 TL
- 1 yıl içinde 2’nci: 10.000 TL
- 1 yıl içinde 3 ve üzeri: 20.000 TL + her seferinde 30 gün ehliyete el koyma
Ayrıca sürücünün görüş alanında mevzuata aykırı görüntü cihazı bulundurma/kullanma: 21.000 TL + 30 gün trafikten men
7) Uyuşturucu–alkol ölçümünden kaçınma: Çok ağır yaptırım
- Uyuşturucu/uyarıcı madde tespiti: 150.000 TL + ehliyet iptali (+ TCK hükümleri)
- Ölçüm yaptırmama: 150.000 TL + ehliyete 5 yıl el koyma
8) Kış lastiği ve zincir: Yetki ve cezalar netleşti
Kış lastiği zorunluluğu Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından belirleniyor (yetki valiliklere devredilebiliyor).
- Kış lastiği yükümlülüğüne uymayana (işleten): 6.000 TL
- Karlı/buzlu yolda kamyon–çekici–otobüste zincir bulundurmama/kullanmama: 6.000 TL
- Zincir kullanmaması nedeniyle trafiği engelleyene: 24.000 TL
9) Özel izinli taşıma ve “karayolu kullanım bedeli”
Özel yük taşımaları ve trafiğe çıkışı özel izne bağlı araçlar için; dingil tonajı, dingil sayısı ve mesafe gibi kriterlerle karayolu kullanım bedeli tanımlanıyor. Trafik zabıtası desteği alınırsa günlük 16.000 TL hizmet bedeli hükmü yer alıyor.
10) “Trafik ihlalini övme/yayma”ya ceza
Trafik kural ihlalini özendiren görüntüleri basın/yayın/ sosyal medya vb. kanallarla alenen yaymak ve övmek yasaklandı.
- İhlal halinde: 25.000 TL idari para cezası
Ne zaman yürürlüğe giriyor?
Kanunun büyük bölümü yayımı tarihinde yürürlüğe giriyor. Elektrikli skuter ile ilgili düzenlemenin yer aldığı madde ise 1/1/2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Ayrıca takograf zorunluluğuna geçiş için bazı araç gruplarında kademeli takvim öngörülüyor (model yılına göre 2026–2030’a uzanan süreler).
--------------------------
Kim, neye dikkat etmeli?
Sürücüler
- Plaka ile oynama / okunmazlık / sahte plaka: Çok yüksek para cezası + trafikten men + bazı hallerde ehliyete el koyma
- Dur ihtarına uymama (kaçma): Ağır ceza + ehliyete el koyma + trafikten men
- Kırmızı ışık ve hız ihlali: Tekerrürde ceza hızla artıyor; bazı eşiklerde ehliyete el koyma/iptal
- Seyir halinde cep telefonu: Tekerrürde ceza katlanıyor; ehliyete el koyma geliyor
- Uyuşturucu/alkol ölçümünü reddetme: Çok ağır ceza + uzun süre ehliyetsiz kalma riski
- Kış şartları: Kamyon/çekici/otobüste zincir (bulundurma ve gerektiğinde kullanma) kritik
İşleten / Filo yöneticileri
- Araç sürücüsü kim olursa olsun, plakanın uygunluğu, tescil belgesi/plaka ve cihazların kurala uygun kullanımı için denetim sorumluluğu var
- Takograf/hız sınırlayıcı/taksimetre: Müdahale, standart dışı cihaz, kart ihlali gibi riskler; kayıtların veri tabanı üzerinden denetlenmesi öne çıkıyor
- Ceza sonrası ehliyet iadesi için çoğu maddede “tüm idari para cezaları tahsil edilmiş olmalı” şartı bulunuyor (operasyon planlaması önemli)
Servisler / Teknik birimler
- Takograf, taksimetre ve hız sınırlayıcıda müdahale/yanlış veri üretecek işlem ve cihazlar ciddi yaptırım konusu
- Cihaz ayarı/kalibrasyon ve kayıt saklama süreçlerinde yönetmeliklere uyum kritik (özellikle ticari taşıma yapan filolarda)
Özel yük/özel izinli taşıma yapanlar
- Özel izinli taşımalarda karayolu kullanım bedeli ve trafik desteğinde günlük hizmet bedeli düzenlemeleri maliyet kalemlerini artırabilir
- İzin belgesi şartlarına uyum ve rota/tonaj planlaması daha da önem kazanıyor
