ÖZEL RÖPORTAJ/ Erkan YILMAZ-Muammer BAŞKAN
Taşıma Dünyası’nın sorularını yanıtlayan Umut Demircan, sürücü krizinden filo yatırımlarına, teknolojiden kamudan beklentilere ve servis araçlarının park sorununa kadar sektörün gündemindeki konuları değerlendirdi.
Gürsel’de 20 yıldır görev yapan Demircan, 2016’dan bu yana koordinatör olarak şirket araçları, kaptanlar ve filo yönetiminden sorumlu olduğunu söyledi.
1.382 özmal araç, 1.550 kaptan
Gürsel’in 1.382 özmal aracı ve 1.550 SGK’lı kaptanı bulunduğunu açıklayan Demircan, ayrıca yaklaşık 7 bin tedarikçi aracın personel, okul ve turizm taşımacılığı başta olmak üzere farklı operasyonlarda çalıştığını belirtti.
Sorun sadece ücret değil
Operasyonlarda en fazla sürücü yönetiminde zorlandıklarını belirten Demircan, “İnsan Kaynakları artık
masada değil, sahada ve araç operasyonlarının içinde olmalıdır. Şu anda sektörün en büyük problemi sürücü kaynağı. Sorun yalnızca ücret değil. Çalışma koşulları, mesleğin itibarı ve gençlerin bu mesleği tercih etmemesi başlıca nedenler” diye konuştu
Gençlerin çalışma düzenlerini daha fazla belirleyebildikleri işlere yöneldiğini ifade eden Demircan, kuryeliği buna örnek gösterdi.
Servis sürücüsü fabrikada işe başlıyor
Sürücü kaybının yeni bir boyut kazandığını belirten Demircan, servis hizmeti verdikleri fabrikaların da sürücüler için alternatif işveren haline geldiğine dikkat çekti: “Eskiden sürücü başka bir taşımacılık firmasından bize gelir veya bizden başka firmaya giderdi. Şimdi şoförü işe alıyoruz, hizmet verdiği fabrikaya servis çekiyor. Fabrikanın mavi yaka ihtiyacı varsa iki-üç ay sonra orada işe başlayabiliyor.”
İlk 9 ayda 302 araç yatırımı
Gürsel’in filo yatırımlarının sürdüğünü açıklayan Demircan, 2026’nın ilk 9 ayında 302 araç aldıklarını söyledi. Bunların 152’sinin minibüs, 88’inin 27 kişilik araç grubunda, 23’ünün otobüs, kalanının binek araçlardan oluştuğunu belirtti.
Minibüsleri genel olarak 3 yaşında yenilediklerini belirten Demircan, “En yaşlı minibüslerimiz 2023 model, onları da değiştirmeye başladık. 2027’ye girdiğimizde en eski minibüslerimiz genel olarak 2024 model olacak” dedi.
Yapay zekâ ve yüz tanıma test ediliyor
Gürsel’in farklı firmaların yapay zekâ destekli kamera ve yüz tanıma sistemlerini araçlarında test ettiğini açıklayan Demircan, yüz tanımada kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuatın sınırlamalar getirdiğini söyledi.
Yol güvenliği, alkol kontrolü ve diğer sistemlerin ayrı cihazlar gerektirmesinin maliyet oluşturduğunu belirten Demircan, bir alkometre sisteminin yaklaşık 2 bin 500 dolar, yol güvenliği kamerasının yaklaşık bin dolar olduğunu, diğer ekipmanlarla birlikte maliyetin araç başına yaklaşık 5 bin dolara ulaşabildiğini ifade etti.
Alkol kontrolünü yüz tanımayla birleştirmek istediklerini belirten Demircan, “Sürücü cihaza üflüyor, alkollüyse araç çalışmıyor. Ancak başkasına üfletebilir. Yüz taramayla araca kayıtlı sürücüyü belirleyip başka biri üflediğinde bunu tespit etmek istiyoruz” dedi.
Bütün sistemler tek ekranda
Araç takip sistemlerinde Mobiliz ile çalıştıklarını belirten Demircan, hedeflerinin farklı teknolojileri tek platformda toplamak olduğunu söyledi: “Araç takip sistemimizi açtığımızda alkometreyi de yol güvenliğini de buradan görmek, aracın mevcut kamera sistemlerini de aynı yapıya bağlamak istiyoruz.”
Yaklaşık 25 başkaptanın tablet ve ekranlardan araçları takip ettiğini belirten Demircan, CAN Bus sistemiyle sürüş ihlallerinin merkeze anlık olarak ulaştığını söyledi.
Ayda 100 binin üzerinde sefer
Gürsel’in yalnızca özmal araçlarıyla ayda 100 binin üzerinde sefer gerçekleştirdiğini açıklayan Demircan, kaptanların temel ücretlerinin yanı sıra gerçekleştirdikleri seferler üzerinden ek ödeme aldığını belirtti.
“Sürücünün hayat kalitesini artırmalıyız”
Trafikte geçirilen süreler ve düzensiz çalışma saatlerinin sürücüleri yıprattığını belirten Demircan, “Sürücünün hayat kalitesini geliştirmeden kalıcı çözüm üretemeyiz” dedi.
Demircan, HED Akademi Yönetici Direktörü ve Güvenli Ulaşım Teknolojileri Derneği Başkanı Özgür Şener’in çalışmalarındaki verilere de dikkat çekerek, 2028 yılına kadar Türkiye’de yaklaşık 200 bin, Avrupa’da ise 750 bin sürücü açığı oluşabileceğine yönelik öngörüler bulunduğunu aktardı.
Sürücü olmanın maliyeti 38 bin 670 TL
Kamunun sürücü krizinin çözümüne daha fazla destek vermesi gerektiğini belirten Demircan, İstanbul’da sürücülük yapmak isteyen bir kişinin işe başlamadan önemli bir maliyetle karşılaştığını söyledi.
Demircan’ın verdiği rakamlara göre İBB’nin 5 günlük eğitimi ve sürücü kartı 15 bin TL, psikoteknik 3 bin TL, idrar testi 2 bin TL, sağlık raporu 350 TL; SRC 2-4 için kurs 15 bin TL, vergi 1.260 TL, harç 260 TL ve dijital ehliyet 1.800 TL tutuyor.
“Bir insan ‘Ben şoförlük yapmaya karar verdim’ dediği anda 38 bin 670 TL maliyetle karşılaşıyor” diyen Demircan, sürücü eğitimlerinin ücretsiz hale getirilmesini ve belge maliyetlerinin azaltılmasını istedi.
SGK desteği ve erken emeklilik önerisi
Sürücülerin yalnızca çalışan olarak değil sektörün temel taşı olarak görülmesi gerektiğini vurgulayan Demircan, SGK primlerinde destek ve mesleğin yıpratıcı koşulları nedeniyle erken emeklilik modellerinin değerlendirilebileceğini söyledi. ■
Ayda 1 milyon TL park cezası
Demircan’ın açıkladığı dikkat çekici rakamlardan biri de park cezaları oldu. Yalnızca yasak park nedeniyle ayda yaklaşık 1 milyon TL trafik cezası geldiğini belirten Demircan, cezaların özellikle Esenyurt, Maslak, Kadıköy ve Mecidiyeköy bölgelerinde yoğunlaştığını söyledi.
Umut Demircan, Erkan Yılmaz, Muammer Başkan
-------------------------------
Servis araçlarına bekleme ve yaşam alanı
Umut Demircan, servis araçları için yalnızca park yeri değil, sürücünün bekleme süresini insani koşullarda geçirebileceği alanlara da ihtiyaç olduğunu vurguladı.
Özellikle yoğun iş bölgelerinde servis araçlarının güvenli biçimde park edebileceği, sürücülerin dinlenebileceği ve temel ihtiyaçlarını karşılayabileceği alanların oluşturulması gerektiğini belirten Demircan, bunun çalışma koşullarının iyileştirilmesine katkı sağlayacağını söyledi.
Servis araçlarının da toplu taşıma sisteminin bir parçası olduğuna dikkat çeken Demircan, İETT garajlarına benzer planlı park ve bekleme alanlarının servis araçları için de oluşturulmasının gerekliliğinu vurguladı.
Bakım ve onarım Birant Servis’te
Gürsel’in bakım ve onarım faaliyetlerinin Birant Servis çatısı altında ayrı bir yapıya dönüştürüldüğünü belirten Demircan, bunun özmal filonun operasyonuna önemli katkı sağladığını söyledi.
Dış servislerdeki yüksek maliyet ve uzun bekleme sürelerinin azaltıldığını ifade eden Demircan, bakımın yanı sıra kaporta ve boya işlemlerinin de burada gerçekleştirildiğini belirtti.
Demircan, kendi biriminde sürücüler dışında 26 kişinin görev yaptığını da belirtti.
“Sürücü olmadan teker dönmez”
Sürücü krizinin yalnızca servis taşımacılığının değil, karayolu yolcu ve yük taşımacılığının ortak sorunu olduğunu vurgulayan Demircan, çözüm için sektöre giriş maliyetlerinin azaltılması, sürücünün çalışma ve yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve teknolojinin sürücünün işini kolaylaştıracak şekilde kullanılması gerektiğini söyledi: “Sürücü olmadan bu araçların tekeri dönmez. Sektörün sağlıklı çalışabilmesi için sürücüye yatırım yapmak gerekiyor.”
