ÖZEL HABER / Erkan YILMAZ
Özer Bür, taşımacılık sektörünün en önemli sorunlarından birinin şoförlerin çalışma koşulları olduğunu söyledi. Firmalar arasındaki acımasız rekabetin şoförlük mesleğini değersizleştirdiğini vurgulayan Bür, sürücülerin çalışma koşullarının ve haklarının yasal düzenlemelerle güvence altına alınmasını istedi. İhalelerde sürücü maliyetlerinin gerçekçi hesaplanması gerektiğini belirten Bür, ilgili NACE kodlarının gözden geçirilmesini ve şoförlere asgari ücretin iki katının altında maaş verilmemesini sağlayacak bir düzenleme yapılmasını önerdi. Bür, dijital takografla etkin denetimin hem çalışma düzenine hem de rekabet koşullarına katkı sağlayacağını ifade etti.
EGETURDER Başkanı ve Öz İkizler Yönetim Kurulu Başkanı Özer Bür, taşımacılık sektöründe şoförlerin ücretleri, sosyal hakları, çalışma süreleri ve mesleki temsiline ilişkin Taşıma Dünyası’na değerlendirmelerde bulundu.
Sektörün öncelikli sorunları arasında şoför konusunun yer aldığını ifade eden Bür, insanların canını ve malını emanet ettiği sürücülerin çalışma koşullarının üstlendikleri sorumluluğa uygun olması gerektiğini söyledi. Bür, bunun sağlanabilmesi için ücretlerden denetime kadar bütünlüklü bir düzenlemeye ihtiyaç bulunduğunu dile getirdi.
“Acımasız rekabet şoförlük mesleğini değersizleştirdi”
Sektörün en büyük sorunlarından birinin şoför istihdamı olduğunu belirten Bür, şoförlük mesleğinin son yıllarda hak ettiği değeri göremediğini söyledi. Dünyadaki en değerli varlığın insan olduğunu vurgulayan Bür, insan taşımacılığında büyük sorumluluk üstlenen sürücülerin, firmalar arasındaki acımasız rekabetin sonucunda değersizleştirildiğini ifade etti.
Şoför istihdamının firmalar açısından büyük sorumluluk taşıdığına dikkat çeken Bür, devletin çalışma koşullarını ve haklarını güvence altına alan yasal düzenlemelerle şoförlük mesleğini yeniden hak ettiği değere kavuşturabileceğine inandığını belirtti.
“Asgari ücretle şoför çalıştırabilir misiniz?”
Taşıma ihalelerinde şoför maliyetinin düşük hesaplanmasını eleştiren Bür, bazı işlerde bu kalemin asgari ücret üzerinden değerlendirildiğini belirtti.
Bür, “İhaleye giriyorsun, servis yapıyorsun; şoför maliyeti asgari ücret üzerinden hesaplanıyor. Asgari ücretle bugün bir şoför çalıştırabilir misin? Hakikaten verimli olur mu? Şoför o riske girer mi?” diye konuştu.
Şoför ücretinin yalnızca çalışana ödenen maaştan ibaret olmadığını vurgulayan Bür, işverenin vergi ve sosyal güvenlik giderlerini de hesaba katması gerektiğini söyledi. Sürücülerin maddi imkânlarının ve sosyal haklarının geliştirilmesinin, taşıma hizmetinin fiyatlandırılmasına da yansıması gerektiğini kaydetti.
NACE kodları gözden geçirilmeli, şoför ücreti en az iki asgari ücret olmalı
İş sağlığı ve güvenliği kapsamında işyerlerinin faaliyet alanlarına göre belirlenen NACE kodlarına da değinen Özer Bür, şehirlerarası yolcu, turizm ve personel taşımacılığı faaliyetlerinin az tehlikeli sınıfta değerlendirilmesinin, sürücülerin karşı karşıya olduğu riskler dikkate alınarak yeniden ele alınması gerektiğini söyledi.
Karayolunda çalışmanın başlı başına risk taşıdığını vurgulayan Bür, ilgili NACE kodları ve tehlike sınıflarının gözden geçirilmesini istedi. Sürücülerin üstlendiği sorumluluğun ücretlerine de yansıması gerektiğini belirten Bür, şoförlere asgari ücretin iki katının altında maaş verilmemesini sağlayacak bir düzenleme yapılmasını önerdi.
“Hep akaryakıta odaklanıyoruz”
Taşımacılıkta maliyet tartışmalarının ağırlıklı olarak akaryakıt üzerinden yürütüldüğüne dikkat çeken Bür, personel giderlerinin de aynı ciddiyetle değerlendirilmesini istedi.
İzmir–Aliağa operasyonlarından örnek veren Bür, günlük 40 litre yakıt tüketen bir aracın, litre fiyatının yaklaşık 100 lira kabul edildiği örnek hesapta, 20 günlük yakıt giderinin 80 bin liraya ulaştığını anlattı. Bür, bir sürücünün ücret ve işveren yükleriyle birlikte oluşan toplam maliyetinin de bu ölçekte ele alınması gerektiğini savundu.
Bür, “Bugün bir şoför maliyetinin bundan aşağı olmaması lazım. Vergisiyle, SSK’sıyla… Şoföre 50 bin lira maaş versen ne olacak?” ifadelerini kullandı.
Şehir içi taşımacılıkta çalışma süresi vurgusu
Şehir içi taşımacılıkta sürücülerin çalışma sürelerinin etkin biçimde izlenmesi gerektiğini belirten Bür, bazı operasyonlarda sabah erken saatlerde başlayan mesainin gece saatlerine kadar uzayabildiğini söyledi. Bu uygulamanın bütün firmalara mal edilemeyeceğini özellikle ifade etti.
Yoğun trafikte geçen zamanın da sürücüyü yorduğunu vurgulayan Bür, “Ha direksiyonda yolda gitmişsin, ha sürücü olarak yol üstünde kalmışsın. Değişen bir şey var mı? Bu daha büyük yorgunluk değil mi?” diye sordu.
Bür, trafik yoğunluğunun sürücünün dinlenme ihtiyacını ortadan kaldırmadığını, taşıma planlamalarının bu gerçek dikkate alınarak yapılması gerektiğini dile getirdi.
“Şoförün kontrol mekanizması yoktu”
Hafta içi personel servisinde çalışan bir sürücünün, cuma günü servis görevini tamamladıktan sonra aynı akşam uzun mesafeli bir tur yolculuğuna çıkabildiğini anlatan Bür, farklı işler arasında sürücünün toplam çalışma ve dinlenme düzeninin takip edilmesinin önemine işaret etti.
İzmir’den Kapadokya’ya yapılan gezileri örnek gösteren Bür, “Şoför bütün hafta şehir içinde çalışmış. Cuma günü servisini yapıyor, akşamleyin dönüyor, oradan Kapadokya’ya gidiyor geziye. Şoförün kontrol mekanizması yoktu. İşin özeti bu” dedi.
Dijital takografla etkin denetimin bu açıdan önemli olduğunu ifade eden Bür, denetimin şehir içindeki sürücünün çalışma düzenini de kapsamasının sektörde birbirine bağlı sorunların çözümüne katkı sağlayacağını savundu.
Firmalar gerçek şoför maliyetini hesaplamalı
Dijital takograf denetimlerinin ve yaptırımların firmaların maliyet hesaplarına etkisine değinen Bür, işletmelerin teklif hazırlarken sürücülerin çalışma ve dinlenme ihtiyaçlarını gözetmesi gerektiğini söyledi.
Özer Bür, “Firmalar da hesaplarını yaparken bu şoförlerin maliyetlerini öngörmeli” diyerek, çalışma koşullarını iyileştiren kuralların rekabetin sağlıklı işlemesi açısından da önem taşıdığını belirtti.
Turizm taşımacılığında bahşişin sürücü gelirinde yer tuttuğuna da değinen Özer Bür, mesleğin sürdürülebilirliğinin yeterli ücret ve sosyal haklarla desteklenmesi gerektiğini ifade etti.
Şoförlerin mesleki temsili güçlendirilmeli
Sürücülerin haklarını savunabilecekleri mesleki yapılara duyulan ihtiyacı da gündeme getiren Bür, ücretli çalışan şoförlerin sorunlarını ortak bir zeminde dile getirmekte zorlandığını savundu.
Geçmişte şoför odalarının mesleği icra eden sürücüler açısından önemli bir temsil gücü taşıdığını belirten Bür, kendi aktarımına göre 2003 öncesinde şoförlük yapanların odaya kayıt olarak belge alabildiğini, sonrasında ise üyelik yapısının araç sahipliği üzerinden şekillendiğini söyledi. Bür, bu değişimin ücretli çalışan şoförlerin mesleki temsilini zayıflattığını ifade etti.
Şoför odalarının geçmişteki etkisine de dikkat çeken Bür, tahditli plaka uygulamasının oluşmasında dönemin odalarının temsil ve örgütlenme gücünün önemli rol oynadığını dile getirdi.
Araç sahibi işletmeciler ile ücretli çalışan sürücülerin temsil ihtiyaçlarının farklılığına dikkat çeken Bür, “Neden bu insanların bir sivil toplum örgütü yok?” diye sordu.
Şoförlerin hak arama konusunda yalnız kaldığını düşündüğünü belirten Bür, çalışma koşullarının kişisel tercihlere bırakılmaması gerektiğini söyledi. Bür, sektörün geleceği için sürücülüğün sorumluluğuna uygun ücret, sosyal güvence ve etkin denetimle desteklenen bir meslek yapısının güçlendirilmesi çağrısında bulundu.
Atatürk’ü saygı ve minnetle anıyoruz
Özer Bür, 10 Kasım dolayısıyla Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü de anarak, “Aramızdan ayrılışının 88. yıl dönümünde Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü saygı, minnet ve özlemle anıyorum. Onun bizlere emanet ettiği Cumhuriyet’i yaşatmak, aklın ve bilimin ışığında çalışarak ülkemizi daha ileriye taşımak hepimizin ortak sorumluluğudur” ifadelerini kullandı.
