Dr. Zeki Dönmez, 16 Mayıs 2026’da Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikleri değerlendirdi. Elektronik tebligat sistemi, D3 belgesiyle mevsimlik tarım işçisi taşınması, otomobil kaydı, belge iptali, şoför yaşı, bilet iptali ve açığa alma, D4’lerin U-ETDS bildirimi, ücret tarifeleri ve terminal düzenlemeleri başlıklarında önemli tespitlerde bulunan Dönmez, yolcu taşımacılığı mevzuatında bazı düzenlemelerin yeniden ele alınması gerektiğine dikkat çekti.
16 Mayıs 2026 tarihinde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından Resmî Gazete’de Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik yayımlandı. Yönetmelik değişikliğinde yolcu taşımacılığına yönelik yapılan önemli düzenlemeleri değerlendirdim.
Değişiklik 1: Mevcut tanımlara “Elektronik Tebligat Sistemi” tanımı eklendi. Getirilen tanım, “Elektronik Tebligat Sistemi” ile ilgili faydalı bir bilgilendirme. Ancak tanım değil. Burada yazılanlar belki Yönetmeliğin bildirim başlıklı 78’inci maddesinde yer alabilir. Tanım ise kabaca şöyle olmalıydı: (PTT eliyle/yoluyla/üzerinden yapılan fiziki) tebligatların elektronik (dijital) olarak yapılmasını sağlayan sistem. Parantez içindeki ifadeler isteğe bağlı olarak da konulabilir. (Pek çok tanımda yer alan bu ve benzeri yanlışlara ilişkin özel bir yazı hazırladım. Fırsat bulunca yayımlayacağım.)
Tanım yanlışından daha önemlisi bunun niye eklendiği. Çünkü Yönetmelikte bununla ilgili bir düzenleme görmedim. Bu durumda bu tanım boşlukta kalıyor.
Bir zorunluluğu erteleme!
Yönetmelik değişikliğinin 14’üncü maddesi ile geçici düzenlemelerin 2’nci maddesine eklenen 16’ncı fıkrada; “(16) Bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla adlarına yetki belgesi düzenlenmiş olan gerçek veya tüzel kişiler için, Ulusal Elektronik Tebligat Sistemine üye olma zorunluluğu, 1/1/2027 tarihine kadar aranmaz.” deniliyor.
D3 belgesi ile mevsimlik tarım işçisi taşınabilecek
Değişiklik 2: Yetki belgesi türlerine ilişkin bölümde D3 ile yapılacak taşımalara “Kendi tarım alanlarında faaliyet gösterecek mevsimlik tarım işçisinin” taşınması hususu eklendi. Öncelikle faydalı bir düzenleme. Ancak bu husus; tarım işletmesinin 1’inci alt bentte yer alan kendi personelini taşıması kapsamına zaten girmiyor mu? Eğer mevsimlik olanlar girmiyor da o nedenle eklenmişse uygundur. Bu durumda bile tarım işletmelerinin mevsimlik olmayan personelinin taşınmasının da az önce sözü edilen kendi personelinin taşınması kapsamında D3 ile yapılması gerektiğini vurgulamış olalım. Sırası gelmişken D3’lerin hususi taşımacılık belgesi olarak ticari taşıma yapamayacağını, taşınanlardan veya iş yeri sahiplerinden bir gelir elde etmenin söz konusu olamayacağını belirtelim.
Muayenesi olmayan araç yurt dışına çıkamayacak
Değişiklik 5: Yetki belgesi eki taşıt belgesinde kayıtlı olsa dahi geçerli araç muayenesi bulunmayan taşıtların yurt dışına çıkışına müsaade edilmemesi şartı getirilmiş olup yerindedir.
Otomobil kaydı
Bunun ötesinde B1-D1-B2-D2 yetki belgesi eki taşıt belgesine kaydedilecek otomobil cinsi taşıtlara ilişkin 24’üncü maddesinin ikinci fıkrasına ilişkin mevcut (n) bendi tümüyle değiştiriliyor. Getirilen yeni düzenleme, özel bir yazı konusu olacak kadar problemli hususlar içeriyor. Tüm belgelere taşıt kaydı ile ilgili özel bir yazı yayımlayacağım. Şimdilik B ve D belgelerine kaydedilecek otomobillerle ilgili önemli hususlar üzerinde duralım.
Öncelikle şu soruyu soralım; hangi belgelere otomobil cinsi taşıt kaydedilebilecek? Sadece bu hususu içeren bir düzenleme zaten yok idi. Ancak eski düzenlemenin girişindeki B1-D1-B2-D2 ifadelerine göre bu 4 belgeye otomobil kaydedilebileceğini anlıyorduk. Şimdi buradan B1 ve D1 çıkarıldı. Geriye B2-D2 kaldı. Diğer taraftan aynı hususa ilişkin (m) bendinde B3-D3-D4 ve S yetki belgelerine otomobil kaydedilemeyeceği belirtilirken, B1 ve D1’e kaydedilemeyeceği belirtilmiyor. Şimdi soru şu; B1 ve D1’e otomobil kaydı serbest mi, değil mi? Görüşüm, edilemeyeceği yönünde.
B ve D’lere otomobil kayıt şartları
Öz mal olacak.
Silindir hacmi en az 2900 cm³ olacak.
8 yaşını geçmeyecek.
Öz mal otobüs sayısının yüzde 25’ini geçmeyecek.
En fazla 10 otomobil olacak.
Bir de bunlar arasında yazılmayan en az 8 öz mal otobüs olma şartı yer alıyor.
Elektrikli otomobil kaydı
Bunlarda da yerli olmak ek şartıyla 2900 cm³, otobüs sayısının yüzde 25’i ve en fazla 10 otomobil şartları aranmayacak. Sadece 8 yaş ve öz mal şartları yeterli olacak. Bu şartlarla 20 otomobil kaydedilebilecek. En az 8 öz mal otobüs şartının aranmayacağı belirtilmiyor. Mevcut düzenlemeye göre bu şartın aranması gerekecek. Aransa bile küçük kapasiteli (9-10 gibi) 8 öz mal otobüs ile 20 yerli elektrikli otomobil imkânı doğuyor. Bu özellikteki otomobiller taşıma yapabiliyorsa diğerlerinde aranan şartlar gereksiz hâle gelmiyor mu?
9 koltuklu otomobiller
B ve D belgelerine diğer şartları sağlayan 9 koltuklu otomobiller, elektrikli olmasalar bile 2900 cm³ şartı aranmaksızın belgelere kaydedilebilecek. Elektrikli olduklarında bunun diğer kolaylıklarından ayrıca faydalanabilecek. 9 koltuklu otomobillerde aranmayan 2900 cm³ silindir hacmi şartının bundan daha küçük otomobillerde aranması bir çelişki değil mi? Bari bu imkânı diğer küçük otomobillere de verin. Ya da en azından 2900 cm³’ü azaltın. Örneğin A belgelerine kayıtlarda olduğu gibi hepsinde 1900 cm³ silindir hacmi şartını arayın.
2900 cm³ silindir hacmi konusu
9 koltuklu otomobillerde ve 9 koltuklu olma şartı aranmaksızın tüm elektrikli otomobillerde bu şart aranmayacak. A belgelerinde 1900 cm³ olan bu şart, elektrikli ve 9 koltuklu olmayan otomobillerin sadece B ve D belgelerine kaydında aranacak.
A belgeleri
8 yaşını geçmemiş öz mal otomobiller, 1900 cm³ silindir hacmi şartıyla A1 belgesinde 20, A2 belgesinde 10 otomobil sınırlamasıyla kayıt edilebilecek. Kamu taşımalarında taşıt sınırlaması yok. Yani buradaki imkânlar, B ve D belgelerine kayıt şartlarından daha iyi. Bir de 8 yaş ve öz mal olma şartları Yönetmeliğe yolcu taşımacılığı yapabilecek tüm otomobillerin ortak şartı olarak 24’üncü maddeye konulursa kolaylık ve netlik sağlanacak. Buna 1900 cm³ silindir hacmi şartı da dâhil edilebilir. Kayıt yerine ve taşıtın türüne göre ayrıca belirtilmesine gerek kalmayacak.
Belge iptali
Değişiklik 6: A1, B2, D2 ve S yetki belgelerindeki taşıtların kapsam dışı veya yetki belgesi olmayan kullanımları nedeniyle cezalandırılmalarındaki belge iptali için bir takvim yılı içinde 10 kez olan uyarma düzenlemesi şartı 5 uyarmaya indiriliyor. Ben bu tekrar sayısının düşürülmesi düzenlemesini doğru buluyorum ancak bu maddenin önceden beri var olan metnine eleştirilerim var. Öncelikle kapsama giren yetki belgesi sahipleri, bu düzenlemede nelerin cezalandırıldığı konusunu yeterince açık ve anlaşılır bulmayıp sorular soruyorlar.
Ayrıca benim de diyeceklerim var: Burada adı geçen belge sahibi taşıtını aynı kapsamda bir taşımacıya kullandırırsa suç oluşmuyor mu? B1 ve D1’ler için benzer bir suç söz konusu olamaz mı? Yetki belgesi sahibinin kendi öz mallarını kullandırması hâlinde belge sahibi ile birlikte taşıt sahibinin de cezalandırıldığını düşünsek bile sözleşmeli taşıtların kullandırılması hâlinde taşıta özel bir ceza gerekmez mi? Keza öz mal olmayan taşıtların belge sahibinin bilgisi dışında kullanılmalarından belge sahibinin sorumlu tutulması nasıl açıklanabilir? Bu hâller için doğrudan taşıt sahibine bir ceza gerekmez mi? Genel anlamda kullandıran dışında kullanan yetki belgesi sahibi de sorumluluk taşımaz mı? Maddenin detaylı ve sistematik olarak ele alınmasında fayda var.
Ceza miktarları
İlk ihlalde 21 bin 333 lira,
İkinci ihlalde 42 bin 666 lira,
Üçüncü ihlalde 106 bin 665 lira,
Dördüncü ihlalde ise 213 bin 330 lira idari para cezası uygulanacak.
Beşinci ihlalde ise yetki belgesi iptal edilecek.
Şoför yaşı
Değişiklik 7: 34’üncü maddedeki şoförlere ilişkin şartlardan 66 yaşından gün almamış olma ve büyük otobüs kullananların 24 yaşını tamamlamış olma hususları çıkarıldı veya kaldırıldı. Öncelikle soru şu; artık yaşla ilgili bir şart aranmayacak mı? Görünen durum, aranmaması yönünde. Bundan sonra şoförler yaş konusunda sadece Karayolları Trafik Mevzuatı’na mı tabi olacaklar? Doğan sonuç bu. Daha önceki yazılarımda şoförlere ilişkin hususların Karayolları Trafik Mevzuatı ile düzenlenmesini uygun bulduğumu belirtmiştim. Bu durumun yaratacağı eksikler söz konusu ise bu husus trafik mevzuatında giderilmelidir. Sürücü (şoför) mesleki yeterlilik belgeleri özel bir değerlendirme gerektirebilir. Zaten bu hususların denetimini İçişleri Bakanlığı yapmıyor mu? Bırakınız mevzuatı da onlara geçsin.
Otobüs biletlerinin iptali
Değişiklik 8: Yolcu taşıma biletlerinin otobüs hareket saatinden 24 saat önceye kadar olan bilet ücreti iade hakkının 12 saate kadar düşürülmesi uygundur. 12 saatten sonra ise açık bilete dönüştürme hakkının otobüs hareket saatine kadar olmasını uygun bulmuyorum. İptal edilen rezervasyon değişikliği sonrasında boşalan koltuğun yeni bir yolcuya verilmesi olasılığı ortadan kalkıyor ki bunun korunması gerekir. Bu nedenle bu hakkın en fazla hareket saatine 2 saat kalaya kadar kullanılabilmesi gerekir. Bu konularda karar verirken başta hava yolu olmak üzere demir yolu ve deniz yolu mevzuatındaki hak ve uygulamalar göz önünde bulundurulmalıdır. Buralarda taşımacıya getirilmeyen sorumlulukların yolcu taşımacılığına getirilmemesine de dikkatli olunmalıdır. Taşımacıların bu değişiklik talepleri karşısında belirli kesinti yapmaları veya fark istemeleri gibi seçenekler de yaratılabilir.
D4’lerin UETDS bildirimi
Değişiklik 9: 40’ıncı maddesinin 4’üncü fıkrasında kalkış veya varış yeri büyükşehir olan tarifeli D4 sahipleri UETDS bildirim zorunluluğu kapsamından çıkarıldı. Değişik defalar belirttiğim hususlardan biri olan bu değişikliği büyük bir memnuniyetle karşılıyorum. D4’ler üzerinden yük alındığı gibi üretilecek verilerin kalitesi açısından da önemli.
Değişiklik 10: 43/A’nın 12’nci fıkrasındaki hakların bu maddeyle belirlenen yükümlülüklere uyulması şartına bağlanması uygundur, yerindedir.
Ücret tarifeleri
Değişiklik 11: Ücret tarifelerine ilişkin 56.6.b.4 düzenlemesindeki 2 gün ifadesinin 10 gün olarak değiştirilmesi uygundur. Burada güncellemenin anlam ve kapsamının açıklanması gerekir.
56.6.b.5 no.lu bent eklendi: “Ücret tarifeleri, bu fıkrayla belirlenen usul ve esaslara uygun olması kaydıyla, geçerlilik tarihinin azami 1 ay öncesinden Bakanlığa bildirilebilir. Bu alt bent kapsamında ücret tarifesi bildirilen seferlere ilişkin düzenlenecek yolcu taşıma biletinde, sefer tarihinde geçerli ücret tarifesi esas alınır.”
Eklenen alt bent ile getirilen düzenlemeyi de uygun buluyorum. Ancak Bakanlığa bildirilip yolculara duyurulmamış tarife değişikliklerinin önceden uygulanması gibi bir durum ortaya çıkabilir. Tarife değişikliğinden sonraki günlere ilişkin tarife ile önceki tarife çelişkisi problem yaratabilir.
Terminal konusu
Değişiklik 12: Bu düzenlemeye ilişkin iki diyeceğim var. Yetki belgeli terminal bulunmama hâlinin uygun biçimde çözülmediğini düşünüyorum. Ayrıca terminallerde yer bulunmaması gibi bir hâli de kabul etmiyorum. Terminalde niçin yer bulunmasın ki? Var olan yerler herkese niye yetmesin? Ayrıca işletmecinin yer tahsis etmemesini de kabul etmiyorum. İşletmeci ne için yer tahsis edecek ki? Taşımacılar için hangi amaçla, hangi yer gereklidir ki? Taşımacı terminalde inşaat veya tarım yapmayacak ki özel yer istesin. Diğer taraftan gerekirse yetki belgesi olmayan bir yerin terminal olarak kullanılabileceği durumu da var.
İdari para cezaları
Değişiklik 13: Aynı Yönetmeliğin 67/A maddesinin yedinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“(7) Bu Yönetmeliğin;
a) 30’uncu maddesinin dördüncü fıkrasıyla belirlenen ve Kanunun 26’ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre idari para cezasını gerektiren fiilin aynı gerçek veya tüzel kişi tarafından bir takvim yılı içerisinde;
İkinci kez işlenmesi hâlinde alt sınırın iki katı oranında idari para cezası,
Üçüncü kez işlenmesi hâlinde alt sınırın beş katı oranında idari para cezası,
Dördüncü ve müteakip tekrarında alt sınırın on katı oranında idari para cezası,
b) 40’ıncı maddesinin on sekizinci fıkrasıyla belirlenen ve idari para cezası gerektiren fiilin aynı terminal işletmecileri tarafından bir takvim yılı içerisinde; üçüncü ve müteakip tekrarında Kanunun 26’ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile belirlenen alt sınırın beş katı oranında idari para cezası,
c) 60’ıncı maddesinin yedinci fıkrasında öngörülen idari para cezalarının verilmesini gerektiren fiillerin, bir takvim yılı içerisinde ve aynı taşıtla;
İkinci kez işlenmesi hâlinde söz konusu fıkra ile belirlenen idari para cezası yarı oranında artırılarak,
Üçüncü ve müteakip tekrarında söz konusu fıkra ile belirlenen idari para cezası bir kat oranında artırılarak verilir.”
Bu maddeye ilişkin bir sorun görmüyorum. Sadece her konuda söylediğim gibi cezaların artırılmasından fayda sağlanabilmesi için bu artış kadar tahsili de önemlidir. Ödenmemesi hâlinde sorunu afla veya yapılandırma vesaire ile çözmek etkinliği azaltır.
Değişiklik 14-15-16: Bu maddelerle ilgili bir değerlendirme yapmayı gerekli görmüyorum.
Sadece kalıcı haklar verilmesini savunduğum 19-24 koltuklu taşıtlara hiç olmazsa geçici madde ile verilen hakkın yıl sonuna uzatılmasından memnun oldum.
Tüm kamu görevlilerinin ve sektör mensuplarının Kurban Bayramı’nı kutluyor, güvenli seyahatler diliyorum.
