Şehirlerarası taşımacılıkta bilet fiyatlarına yapılması gereken zorunlu zamlar, alım gücü gerileyen yolcuların yüksek fiyatlara tepki göstermesine ve talebin daralmasına yol açıyor.
Turizm taşımacılığında sözleşme riski
Sezon başında sabit TL bedeli veya döviz kuru üzerinden yapılan turizm transferi ve tur sözleşmeleri, artan motorin fiyatları karşısında kârsız hâle geldi. Yeni dönem sözleşmelerine “akaryakıt fiyat ayarlama maddesi” koyamayan firmalar, yüksek zarar riskiyle karşı karşıya bulunuyor.
Yüksek mevduat faizleri ve ticari kredilere erişimin kısıtlanması, bireysel yatırımcıların sıfır araç alma imkânını önemli ölçüde azalttı. Bununla birlikte, üretici ve distribütör tarafındaki gelişmelerin şöyle şekillenmesi bekleniyor:
Kurumsal filo alımları devam edecek
Bakım ve onarım giderlerini öngörülebilir düzeyde tutmak, garanti kapsamından yararlanmak ve araç yaş ortalamasını düşürmek isteyen büyük karayolu firmaları ile kurumsal turizm filolarının alımlarını sürdüreceği öngörülüyor.
Takas odaklı satışlar
Üreticilerin (Mercedes-Benz Türk, MAN Kamyon ve Otobüs Ticaret AŞ, TEMSA), 2026 yıl sonu satış hedeflerini yakalamak amacıyla doğrudan veya yetkili bayileri aracılığıyla cazip takas destekleri ve özelleştirilmiş finansman paketleri sunması gündeme gelebilir.
Liste fiyatlarında yükseliş sürecek
Döviz kuru, parça maliyetleri ve işçilik giderlerindeki artışlar nedeniyle TL bazındaki sıfır araç fiyatlarında bir indirim beklenmiyor. Fiyatların kademeli yükselişini sürdürmesi öngörülüyor.
İkinci el otobüs pazarı ise sonbahar ve kış aylarında belirgin bir segmentasyona ve bekle-gör eğilimine sahne olacak.
Genç ikinci el araçlar (2021–2025)
Bu araçlar, sıfır otobüs alamayan işletmecilerin ilk tercihi olacak. Bakımlı ve düşük kilometreli 2+1 ve 2+2 otobüsler değerini koruyacak ve hızlı el değiştirebilecek.
Orta yaş grubu (2015–2020)
Artan bakım giderleri ve yüksek yakıt tüketimi nedeniyle filosunu küçültmek isteyen işletmeciler, bu araçları pazara sunacak. Arzın artmasıyla birlikte pazarlık marjları genişleyecek.
Midibüs ve küçük otobüsler (27–35 koltuk)
Ege ve Akdeniz’de turizm sezonunun sona ermesiyle boşa çıkan araçlar, pazarda geçici bir bolluk yaratacak. Bu nedenle fiyatlardaki artış hızının yavaşlaması bekleniyor.
İkinci el araç fiyatlarında TL bazında nominal bir düşüş öngörülmüyor. Ancak nakit alımlarda satıcıların esneklik payı, diğer bir ifadeyle pazarlık marjı, genişleyebilir. Sıfır araç fiyatlarının yüksekliği, ikinci el piyasasındaki taban fiyatı yukarıda tutan temel etken olmaya devam edecek.
Şehirlerarası hatlarda çalışan firmaların, doluluk oranının düşük olduğu saatlerdeki seferleri birleştirmesi yerinde olacaktır. Özmal araç kullanımı öne çıkarken kiralık, bireysel otobüslerin çalıştırılma oranı düşecektir.
Turizm taşımacılığı yapan filolar; kış döneminde operasyonlarını kültür turlarına (Kapadokya, GAP vb.), kayak merkezi transferlerine ve dönemsel personel veya okul servisi taşımacılığına kaydırarak araç parklarını atıl bırakmamaya çalışacaktır.
Sürüş alışkanlıklarını iyileştirerek yüzde 3–5 oranında yakıt tasarrufu sağlayabilen araç takip ve filo yönetim sistemlerinin maliyet kontrolündeki önemi son yıllarda giderek artıyor. Bu sistemler önümüzdeki dönemde de önem kazanmaya devam edecek.
2026’nın son çeyreği, otobüs taşımacılığı sektörü için “hacim büyütme” değil, “nakit akışını ve kârlılığı koruma” dönemi olacaktır. Yatırım kararlarında sıfır araçlar yerine daha düşük risk taşıyan genç ikinci el araçların tercih edilmesi, akaryakıt zamlarının dinamik fiyatlandırma modelleriyle kontrol altına alınması ve verimlilik odaklı filo yönetimi, şirketlerin bu süreci başarıyla atlatmasında belirleyici olacaktır.
