İspanya’nın Madrid kentinin merkezinin güney kısmında yer alan Atocha istasyonu; metro hizmetleri, banliyö trenleri, ulusal bölgesel demiryolları ve yüksek hızlı demiryolu (YHD) hizmetleri ile Fransa ve Portekiz’e uluslararası yüksek hızlı demiryolu (YHD) hizmetleri arasında bir aktarma vazifesi gören bir demiryolu kompleksidir. Sevilya, Zaragoza, Toledo ve Barselona’ya Atocha’dan yüksek hızlı demiryolu (YHD) hizmetleri resmi olarak sırası ile 1992, 2003, 2005 ve 2008 yıllarında açılmıştır. İstasyon aynı zamanda Madrid’in hemen hemen her bölgesinden istasyonu kolaylıkla erişilebilir hale getiren Madrid metrosu ve yerel Cercanías banliyö demiryolu ile bağlanmaktadır.

Daha önceki çalışmalar; hem yönetimsel alan bazlı olarak ve hem de istasyon merkezli olarak belirli bir mesafe dâhilindeki bir tampon bölgenin oluşturulması yolu ile yüksek hızlı demiryolu (YHD) istasyonu besleme (hizmet) havzalarının belirlenmesi için çeşitli kriterleri uyarlamaktadır. Bu tarz çalışmalar kapsamında çalışma alanı seçimi, sosyo ekonomik etkinliklerin boyutu ve arazi yüzey alanı arasında bir değiş tokuş yönündedir. Daha kapsamlı bir çalışma; geometrik olarak daha büyük olan modelleme girdi (örneğin kalkış varış noktası matrisleri) boyutlarının temini ve dolayısı ile de model hesaplarının daha talep edilir çıkmasını sağlamaktadır. Bununla beraber eğer ki çalışma çok küçük ise çoğu sosyo ekonomik değişim sistemden ihraç edilmektedir.

Tampon Mesafesi

Nüfus

GSYHİ (milyon Euro)

İstihdam (kişi sayısı)

Alan (km2)

500 m hücrelerinin sayısı

5

1.561.905 (27,83%)

50.944,70 (32,93%)

778.183 (32,72%)

78,54 (0,97%)

353

10

3.074.923 (54,78%)

95.286,78 (61,59%)

1.456.997 (61,27%)

314,16 (3,90%)

1335

15

3.734.619 (66,53%)

115.680,79 (74,77%)

1.768.829 (74,38%)

706,85 (8,77%)

2946

20

4.555.459 (81,16%)

134.758,25 (87,10%)

2.069.217 (87,01%)

1256,63 (15,60%)

5194

25

4.831.889 (86,08%)

142.403,36 (92,04%)

2.190.157 (92,10%)

1963,48 (24,37%)

8056

30

5.137.526 (91,53%)

147.832,01 (95,55%)

2.279.769 (95,87%)

2805,37 (34,82%)

11478

Madrid kenti

3.021.202 (53,82%)

101.220,40 (65,42%)

1.544.251 (64,94%)

606,97 (7,53%)

2638

Corona Metropolü

4.960.012 (88,36%)

143.468,82 (92,73%)

2.203.915 (92,68%)

1942,60 (24,11%)

8110

Madrid ili

5.615.058 (100%)

154.210,84 (100,00%)

2.370.243 (100,00%)

8056.54 (100,00%)

33147

Tablo 1. Farklı Tampon Mesafeleri İçin 2006 Yılı Nüfus, GSYİH ve İstihdam İstatistikleri

Madrid kentindeki ve Madrid metropoliten alanındaki her bir tampon bölgede; nüfus, gayri safi yurtiçi hâsıla (GSYİH) ve istihdam verileri Tablo 1’de listelenmiş ve karşılaştırılmıştır. Tabloda hesaplanan değerler; saha nüfus verileri düzeyinde 2006 yılı için Madrid Sosyal İstatistik Enstitüsü’nden (IECM, 2014) alınan istatistiklere dayanmaktadır. Tablo aynı zamanda bütün bir Madrid bölgesindeki değerlere her bir alanda tekabül eden değer oranlarını ifade etmektedir. Tablo 1’de 15 km’lik bir mesafedeki tampon bölge, topla m nüfusun %67’si ile toplam gayri safi yurtiçi hâsıla (GSYİH) ve toplam istihdamın ise %75’ini içermektedir. Yarıçapı 20 km’ye çıkartmak sureti ile bölge, nüfusun %81’ini ve Madrid’in bütünündeki gayri safi yurtiçi hâsıla (GSYİH) ve iş fırsatlarının ise %87’sinden fazlasını kapsamakta olup örneğin bu da nüfus oranında %14’lük bir artış ile gayri safi yurtiçi hâsıla (GSYİH) ve iş fırsatlarında da %12’lik bir artış anlamına gelmektedir. Bununla beraber eğer tampon bölge 25 km’ye çıkar ise ya da Madrid metropoliten bölgesi, besleme havzası olarak alınır ise, toplam değerlere karşılık gelen bu bölgelerdeki nüfus, istihdam ve gayri safi yurtiçi hâsıla (GSYİH) oranları; yaklaşık 700 km2’lik bir artış gösteren toplam yüzey alanının olduğu bölgede sadece %5 ila %7’lik bir artışa tekabül edecektir. Sonuç olarak Atocha istasyonu merkezli olarak 20 km’lik bir tampon bölge çalışma alanında ampirik olarak kritik eşik olarak belirlenmiştir. Nihayetinde 2008 yılında Gutiérrez ve García-Palomares, diğer öklidyen mesafesi bazlı yöntemler ile karşılaştırıldığında, cadde ağına dayalı bir tampon bölge oluşturulmasının daha iyi bir seçenek olduğunu değerlendirdikleri vurgulanmaktadır. Bununla beraber 1990-2006 yılları periyodunda bu tarz çalışmalar kapsamındaki toplu ulaştırma ve karayolu ağı iyi gelişmiş bir duruma gelmiştir. Dahası analiz periyodundaki basitliği ve standart düzenliliğine bağlı olarak Öklid mesafesi bazlı yaklaşım halen uygulanmaktadır.

Madrid’de her nüfus sayımı yılında nüfus saha verilerinin tanımı değiştiğinden dolayı, farklı yıllarda nüfus ve arazi örtüsünün piksel piksel değişiminin çalışılması için çalışma alanı 500 m uzunluğundaki 5194 adet kare ızgara hücresine bölünmüştür. Söz konusu hücre boyutu MODIS verisinden türetilen kentsel büyüme için yersel yönelim ile örtüşmektedir. Madrid metropoliten alanındaki Madrid kentinin sınırları dâhilinde Şekil 1’de sırası ile çalışma alanı dâhilinde 15 km, 20 km ve 25 km yarıçaplı tampon alanları gösterilmektedir. Şekil aynı zamanda 2006 yılında her bir arazi hücresindeki nüfus dağılımını da göstermekte iken Atocha istasyonunun yerleşimi ve bu istasyona yaklaşan yüksek hızlı demiryolu (YHD) hattı da gösterilmektedir.

Şekil 1. 2006 Yılı Madrid Nüfus Dağılımı

Devam edecek...