Geçen hafta gerçekleştirdiğim Mardin seyahatim sırasında bölgenin köklü ailelerinden Mungan ailesinin değerli üyelerinden Naci Mungan tarafından bana yöneltilen bir soruyu sizinle paylaşarak yazıma başlıyorum:
“A’dan sonra B gelir, peki Z’den sonra ne gelir?”
İlk bakışta basit görünen bu soru, sıkça konuştuğumuz, teknolojinin içine doğmuş ve bilgiye birkaç dokunuşla ulaşabilen Z kuşağını çağrıştırdı. Alfabenin son harfi Z ise kuşakların isimlendirilmesinde de şimdilik son durak. Peki, sonrasında ne olacak?
Z kuşağı denince, hızlı tüketen, sorgulayan, özgürlüğüne düşkün bir gençlikten söz ediyoruz. Elbette bütün bir kuşağı aynı kefeye koymak haksızlık olur. Aralarında büyük işler başarabilecek, ülkesine ve insanlığa değer katabilecek çok sayıda genç var. Ancak gençleri eleştirmeden önce kendimize sormamız gereken önemli sorular olmalı.
Bu gençleri kim yetiştirdi, onlara nasıl bir dünya bıraktık?
Onlara hangi değerleri öğrettik?
Hangi liderleri, hangi örnekleri gösterdik?
Belki de gençlerden şikâyet etmeden önce, onların içinde yetiştiği topluma bakmamız gerekiyor. Çünkü gençlik yalnızca bir yaş dönemi değildir. Aynı zamanda kendisine gösterilen örneklerin, sunulan imkânların ve yaşadığı dönemin bir sonucudur.
Bir toplumun gençliği, biraz da o toplumun aynasıdır. Onlara yalnızca imkân değil; yön, amaç ve güven vermek de bizim sorumluluğumuzdur.
Tam da burada, 10 Kasım’da başka bir Z’yi düşünmeden edemem. Bizim için liderlikte Z, Mustafa Kemal Atatürk’tür.
Bu, alfabenin son harfi gibi bir bitişi değil, liderlik konusunda ulaşılması güç bir zirveyi anlatıyor. Çünkü Atatürk’ün ardından onunla aynı ölçekte bir liderin gelmediğini düşünmek, yalnızca bir özlem değil, aynı zamanda üzerinde durulması gereken bir gerçektir.
Atatürk’ü yalnızca kazandığı savaşlarla, kurduğu Cumhuriyet’le veya yaptığı devrimlerle anlamaya çalışırsak onu eksik tanımış oluruz. Asıl büyüklüğü, içinde bulunduğu şartları doğru okuyabilmesinde, geleceği bugünden görebilmesinde ve toplumun kaderini değiştirecek cesareti gösterebilmesindeydi. Yıkılmış bir imparatorluğun içinden bağımsız bir ülke çıkardı. Üstelik bunu yalnızca askerî başarılarla değil, akılla, bilimle, eğitimle ve toplumsal dönüşümle gerçekleştirmeye çalıştı.
Kadınların toplumdaki yerinden eğitime, hukuktan ekonomiye kadar attığı adımların ortak bir amacı vardı: Çağdaş, bağımsız ve kendi ayakları üzerinde durabilen bir toplum yaratmak.
Belki de Atatürk’ü diğer liderlerden ayıran en önemli özelliklerden biri, kendi varlığını bir makamın devamına bağlamamasıydı. Kendisine bağlı bir nesil değil, düşünen, sorgulayan, üreten ve gerektiğinde kendisini de eleştirebilen bir gençlik istedi. Gençliğe Hitabesi bunun en açık ifadesidir.
Bugün dünyada liderlik kavramı da ciddi bir sınavdan geçiyor. Güçlü görünmekle güçlü olmak, çok konuşmakla yol göstermek, kalabalıkları peşinden sürüklemekle toplumlara yön vermek birbirine karıştırılıyor.
Oysa liderlik, insanlara ne düşüneceklerini söylemek değil, kendi başlarına düşünebilmelerini sağlamaktır. Korku yaratmak değil güven vermektir. Geleceği kendi ikbali üzerinden değil, toplumun geleceği üzerinden değerlendirmektir. Böyle bir dönemde Atatürk’ün öngörüsünü, aklını ve "Yurtta sulh, cihanda sulh" ilkesini çok daha iyi kavrıyoruz.
Atatürk’ün büyüklüğü tam da burada yatıyor.
10 Kasım, yalnızca bir ölüm yıldönümü değildir. Bir ülkenin hangi değerlerle kurulduğunu, hangi zorlukları aşarak bugünlere geldiğini ve geleceğini hangi ilkeler üzerine inşa etmesi gerektiğini yeniden düşünme günüdür.
Atatürk gibi bir liderin bir daha gelmeyeceğini düşünerek üzülmek mi, yoksa onun yetişmesini istediği insanları yetiştirmek için çaba göstermek mi?
Atatürk’ü anlamak, yalnızca onu özlemek değildir. Onun aklını, bilime verdiği değeri, bağımsızlık anlayışını ve insan yetiştirme idealini yaşatmaktır.
Alfabenin son harfi Z olabilir. Ama toplumların gelişmesinde, düşüncenin ilerlemesinde ve insanlığın geleceğinde son harf yoktur. Yeter ki yeni nesillere doğru örnekleri gösterebilelim.
10 Kasım’da saygı, minnet ve özlemle…
Mustafa Kemal Atatürk’ü anlamak, geleceğe sahip çıkmaktır.
